بیشترین سؤال دربارهٔ اسپرینکلر یک کلمه است: فاصله. از دیوار چقدر؟ از سقف چقدر؟ از هم چقدر؟ ضوابط اطفای حریق سازمان آتشنشانی تهران همهٔ این عددها را با بند مشخص کرده است. این راهنما آنها را یکجا جمع کرده — همان عددهایی که در بازدید کارشناس کنترل میشود.
فاصلههای پایه: سه عددی که همیشه لازم دارید
| چه فاصلهای | مقدار |
|---|---|
| از دیوار (حداقل) | ۱۰ سانتیمتر (۴ اینچ) |
| بین دو اسپرینکلر (حداقل) | ۱٫۸ متر (۶ فوت) |
| دفلکتور تا سقف (سازهٔ غیرمسدودکننده) | حداقل ۲٫۵ سانتیمتر (۱ اینچ) و حداکثر ۳۰ |
| دفلکتور تا بالای مواد انبارشده | بیش از ۴۶ سانتیمتر (۱۸ اینچ) |
یک استثنای کاربردی: در اتاق کوچک میتوان فاصلهٔ اسپرینکلر را از یکی از دیوارها تا ۲٫۷۵ متر (۹ فوت) افزایش داد.
و برای اسپرینکلر دیواری: باید در فاصلهٔ بین ۱۰۲ تا ۱۵۲ میلیمتر (۴ تا ۶ اینچ) از سقف نصب شود، و نباید در فاصلهٔ کمتر از ۱٫۲ متر (۴ فوت) از موانع قرار گیرد.
دو ممنوعیت که کمتر کسی میداند
۱. شعاع ۳ متری درب آسانسور. ضوابط صریح است: در شعاع ۳ متری از درب آسانسور نباید هیچگونه اسپرینکلری نصب گردد. دلیلش روشن است — آب روی تابلوی آسانسور خطر برقگرفتگی و توقف کابین میسازد.
۲. اسپرینکلر بازنصب نمیشود. اگر اسپرینکلری به هر دلیل از سیستم جدا شود، نصب مجدد آن مجاز نیست. یعنی اسپرینکلری که برای نقاشی یا تعمیر باز شده، باید تعویض شود نه برگردانده.
فشار سیستم: بین ۰٫۵ تا ۱۲٫۱ بار
ضوابط محدودهٔ مجاز را قفل کرده است: حداقل فشار مجاز سیستم اسپرینکلر ۰٫۵ بار (۷ psi) و حداکثر ۱۲٫۱ بار (۱۷۵ psi). خارج از این بازه، سیستم یا کار نمیکند یا اجزا آسیب میبینند.
در دو طرف ورودی و خروجی هر شیر تنظیم فشار، باید فشارسنج با حداقل قطر صفحهٔ ۶ سانتیمتر نصب شود. و در ساختمانهای با ارتفاع بیش از ۲۳ متر یا زیربنای کلی بیش از ۴۸۳۰ متر مربع، روی انشعاب اسپرینکلر شیر لازم است.
محاسبهٔ دبی و فشار مستقیماً حجم مخزن و ظرفیت پمپ را تعیین میکند.
کجا باید پوشش کامل باشد؟
- ساختمانهای بلندمرتبه (بالای ۲۳ متر) باید بهطور کامل تحت پوشش شبکهٔ بارنده قرار گیرند.
- تمام تصرفات تجاری شامل واحدها و راهروهای تجاری.
- سالنهای اجتماعات، آمفیتئاترها و فضاهای تجمعی.
- انبارهای اجناس و باراندازها با شبکهٔ بارندهٔ نوع مناسب — جزئیات در ضوابط انبار.
- پارکینگها شامل محل پارک، مسیر تردد و رمپها — عددها در ضوابط پارکینگ.
نکتهٔ مبنایی که در ضوابط آمده: کلیهٔ بندهای طراحی اسپرینکلر با فرض این نوشته شده که آتشسوزی فقط از یک نقطه در ساختمان شروع میشود.
اسپرینکلر مسکونی: عددهای جداگانه دارد
اسپرینکلرهای مسکونی محدودهٔ خودشان را دارند:
- حداکثر مساحت پوشش هر اسپرینکلر: نباید بیش از ۳۷ متر مربع (۴۰۰ فوت مربع) باشد.
- حداقل فاصله بین دو اسپرینکلر مسکونی: ۲۴۰ سانتیمتر (۸ فوت).
- بالازن و پایینزن: در فاصلهٔ ۲۵ تا ۱۰۰ میلیمتر (۱ تا ۴ اینچ) از سقف.
- دیواری: فاصلهٔ دفلکتور تا سقف بین ۱۰۰ تا ۱۵۰ میلیمتر (۴ تا ۶ اینچ)، و حداقل ۱۰۰ میلیمتر از دیوار مجاور.
- روی کابینت: اسپرینکلر دیواری باید حداقل ۹۰۰ میلیمتر (۳۶ اینچ) بالاتر از کابینت قرار گیرد.
و شرط سقف: سقف صاف و افقی بدون تیر با حداکثر ارتفاع ۷۳۰ سانتیمتر (۲۴ فوت) نسبت به تراز کف.
سقف شیبدار: از کجا «شیبدار» حساب میشود؟
مرز عددی دارد: اگر شیب سقف کمتر از ۲ در ۱۲ واحد (۱۶٫۷ درصد) یا زاویهٔ آن کمتر از ۹٫۴ درجه باشد، سقف صاف در نظر گرفته میشود و قواعد ساده حاکم است.
در سقفهای شیبدار، فاصلهٔ بالاترین اسپرینکلر از بالاترین نقطهٔ سقف باید کمتر از ۹۰ سانتیمتر (۳ فوت) باشد. و در سقف شیبدار با تیرچه، عمق ۳۵۰ میلیمتر (۱۴ اینچ) مرز تصمیمگیری است.
کلاس دمایی: مرز ۳۸ درجه
کلاس دمایی اسپرینکلر باید با توجه به محل نصب، خطر و بار اشتعال مواد موجود انتخاب شود. و عدد مرزی در ضوابط آمده: هنگامی که حداکثر دمای سقف از ۳۸ درجهٔ سانتیگراد (۱۰۰ درجهٔ فارنهایت) بیشتر باشد، باید اسپرینکلر با نرخ دمایی متناسب انتخاب شود.
این همان جایی است که موتورخانه، آشپزخانه و فضاهای زیر سقف فلزی معمولاً اشتباه طراحی میشوند — اسپرینکلر با کلاس دمایی معمولی در آن فضاها یا زود عمل میکند یا اصلاً انتخاب درستی نیست.
و آخرین نکته: کلیهٔ اجزای سیستم باید توانایی تحمل حداکثر فشار کاری سیستم را داشته باشند، و شیرها، مانومترها، فشارشکن و متعلقات ابتدای خط باید برای آزمون عملکرد و بازرسی در دسترس باشند.
نقشهٔ اسپرینکلر خود را بررسی کنید
ایمن گستر تهران پویا در وندور لیست رسمی سازمان آتشنشانی تهران است و مسیر را یکجا برمیدارد: طراحی و محاسبات هیدرولیکی، تأمین اسپرینکلر، اجرا، سرویس دورهای و اخذ تاییدیه. مرتبط: لوله ایستاده و رایزر · مخزن و پمپ · هزینهٔ تاییدیه.
مشاورهٔ اولیه و بازدید فنی رایگان است و در محدودهٔ شهر تهران انجام میشود. برای بررسی نقشهٔ اسپرینکلر خود، درخواست مشاوره ثبت کنید یا با ۰۲۱-۹۱۰۰۵۱۲۵ تماس بگیرید.
مبنای بندهای این صفحه، «شبکهٔ بارنده (اسپرینکلر)» از ضوابط ملاک عمل سامانههای اطفای حریق سازمان آتشنشانی و خدمات ایمنی شهر تهران است. ضوابط ممکن است بازنگری شود؛ مبنای هر طراحی، آخرین ویرایش در زمان اجراست.