سیستم آتشنشانی تنها یک بار باید کار کند — اما همان یک بار، باید بینقص کار کند. باتریِ پنل، فشار پمپ، شارژ کپسول؛ هر کدام بیسروصدا از کار میافتند. آنچه بیشتر مالکان نمیدانند این است که سرویس دورهای فقط یک کار محتاطانه نیست؛ ضوابط سازمان آتشنشانی تهران آن را الزامی کرده و مسئولیتش را مستقیماً بر عهدهٔ مالک گذاشته است.
نگهداری، وظیفهٔ قانونی مالک ساختمان است
ضوابط ملاک عمل سیستمهای کشف و اعلام حریق میگوید:
عملیات بازرسی و تست تمامی سیستمهای اعلام حریق در زمان راهاندازی اولیه و مجدد و همچنین دوره بهرهبرداری طبق این فصل الزامی میباشد.
مالک یا مالکین، بهرهبردار، هیئت مدیره یا سازمان بهرهبردار ساختمان ملزم به همکاری، هماهنگی و پیگیری انجام فعالیتهای بازرسی، تست و تعمیرات سیستم اعلام حریق میباشد.
یعنی اگر سیستم در روز حادثه کار نکند، پرسش اول این است که برنامهٔ بازرسی اجرا شده بود یا نه. و طبق همان ضوابط، فقط شرکتهای دارای مجوز از سازمان آتشنشانی مجاز به تعمیرات و نگهداری سیستم اعلام حریقاند — سرویس توسط تعمیرکار متفرقه، از نظر سازمان انجامنشده حساب میشود.
ضوابط چه بازههایی تعیین کرده است؟
ضوابط پنج بازهٔ زمانی تعریف کرده است: هفتگی، ماهیانه، فصلی، نیمساله و سالیانه. اینکه هر تجهیز در کدام بازه بازرسی شود، در جدول ضوابط آمده — چند نمونه:
- مرکز کنترل بدون ارتباط با مانیتورینگ — راهاندازی اولیه و سپس ماهیانه
- مرکز کنترل متصل به مرکز مانیتورینگ — راهاندازی اولیه و سپس سالیانه
- باتری Lead-acid — راهاندازی اولیه و سپس ماهیانه
- باتری Sealed lead-acid — راهاندازی اولیه و سپس نیمساله
- مرکز تکرارکننده و نمونهبردار هوا — راهاندازی اولیه و سپس نیمساله
به همین دلیل «سالی یک بار سر میزنیم» برای همهٔ ساختمانها پاسخ درستی نیست؛ برنامه به نوع تجهیزات نصبشده بستگی دارد.
نکاتی که در تست رعایت میشود
- ساکنان پیش از تست آگاه میشوند تا آژیر واکنش غیرضروری ایجاد نکند.
- در ساختمانهایی که اعلام حریق به اطفای خودکار متصل است، پیش از تست باید از عدم تخلیهٔ سیستم اطفا اطمینان حاصل شود (مثلاً با جداسازی سلنوئید فرمان) و پس از تست همهچیز به حالت اول بازگردد.
- پرسنل باید آموزشدیده و دارای تأیید کتبی از نمایندگی برندِ سیستم نصبشده باشند.
- پلان سیستم، دیاگرام تکخطی و جدول علت و معلول باید هنگام بازرسی همراه باشد.
مدارک را باید ۵ سال نگه دارید
ضوابط تصریح میکند که چکلیستهای تکمیلشدهٔ بازرسی، تست و نگهداری باید حداقل ۵ سال حفظ شوند، و در دو نسخه: یک نسخه در محل پروژه و یک نسخه نزد مجری سرویس. ما هر دو نسخه را تحویل میدهیم و بایگانی خودمان را هم نگه میداریم — چیزی که در بازرسیهای بعدی و هنگام تمدید پرونده به کارتان میآید.
یک الزام که اغلب فراموش میشود: اسپرینکلر ذخیره
طبق ضوابط سامانههای اطفای حریق ویرایش ۱۴۰۴، در هر ساختمانی که تحت پوشش اسپرینکلر است باید تعداد کافی اسپرینکلر ذخیره در انبار نگهداری شود تا در صورت عمل کردن یا آسیب دیدن، بلافاصله تعویض شود. محل نگهداری هم باید شرایط انبارداری داشته باشد و دمای آن کمتر از ۳۸ درجهٔ سانتیگراد باشد. تعداد لازم، به تعداد کل اسپرینکلرهای ساختمان بستگی دارد.
سامانهٔ تهویه و فشار مثبت هم نگهداری میخواهد
بخش بالا دربارهٔ اعلام حریق بود. سامانهٔ تخلیهٔ دود و فشار مثبت پلکان الزامات خودش را دارد، و چون سالی یک بار هم روشن نمیشود، خرابیاش تا روز حادثه پنهان میماند.
خوشبختانه چند قلمش را خودِ مالک یا مدیر ساختمان میتواند ببیند — بدون ابزار و بدون تخصص:
- چراغهای تابلوی فرمان. ضوابط رنگها را مشخص کردهاند: چراغ سیگنال جریان برق سبز، چراغ عملکرد فن در حالت اتوماتیک قرمز، و چراغ عملکرد فن در حالت دستی زرد. اگر تابلو خاموش است یا روی حالت دستی مانده، همانجا مشکل دارید.
- تایمر روی ۶۰ دقیقه. اگر سامانه تایمر دارد، زمانش باید روی ۶۰ دقیقه تنظیم شده باشد. تایمری که کسی برای «صرفهجویی» پایین آورده، در حادثه زودتر از موعد خاموش میکند.
- ارتباط پنل اعلام حریق با تابلوی فن. وضعیت این اتصال باید پایش شود — یعنی قطعشدنش باید دیده شود، نه اینکه در سکوت بماند. این ردیف در بازدید کنترل میشود.
- سوئیچ مخصوص آتشنشانی. این سوئیچ برای نیروهای آتشنشانی است تا در شرایط اضطراری بتوانند سامانه را دستی کنترل کنند. باید سالم و در دسترس باشد.
- حفاظ قسمتهای گردندهٔ فن. محل نصب فن نباید برای متصرفین مخاطرهآمیز باشد و قسمتهای گردنده باید حفاظ مناسب داشته باشند.
یک قلم هم هست که در طراحی گذاشته میشود ولی اثرش در نگهداری دیده میشود: سامانهٔ تعویض خودکار (Shift switch). این سامانه فنها را نوبتی میچرخاند تا یک فن بیش از حد کار نکند و فن دیگر بر اثر بیکاری طولانی از کار نیفتد. اگر ساختمان شما دو فن دارد و همیشه یکی کار میکند، دومی احتمالاً روز حادثه راه نمیافتد.
در تأمین برق هم دو نکته هست که در سرویس بررسی میشود: برقرسانی به سامانههای تخلیه و کنترل دود باید پس از کنتور و با فیوز مخصوص آتشنشانی و بهصورت جداگانه باشد، و کابلهای این سامانه باید دو ساعت در برابر ۹۰۰ درجه مقاوم باشند. کابلی که در بازسازی با کابل معمولی عوض شده باشد، کلِ سامانه را از اعتبار میاندازد.
برای قرارداد سرویس دورهای یا بازدید وضعیت موجود، با ۰۲۱-۹۱۰۰۵۱۲۵ تماس بگیرید یا از دستیار هوشمند پویا بپرسید ساختمان شما چه بازههایی لازم دارد.
سرویس دورهای ما شامل چیست؟
- بازدید و تست سیستم اعلام حریق: دتکتورها، پنل، باتری، آژیر و مرکز تکرارکننده
- تست سیستم اطفاء: پمپخانه، فشار شبکه، سلامت بارندهها و کنترل موجودی اسپرینکلر ذخیره
- شارژ و تست انواع کپسول آتشنشانی با ارائهٔ کپسول جایگزین در زمان شارژ
- تکمیل چکلیستهای ضوابط و تحویل دو نسخهٔ مدارک
- گزارش وضعیت و رفع عیب — همراه با یادآوری سرویس بعدی
قرارداد نگهداری
برای ساختمانهای مسکونی، اداری و صنعتی قرارداد نگهداری دورهای میبندیم؛ برنامهٔ بازدیدها بر اساس تجهیزات نصبشدهٔ همان ساختمان تنظیم میشود و مسئولیت آمادهبهکار بودن سیستم با ماست — همان تیمی که اجرای سیستم را انجام داده و تجهیزات را تأمین کرده است. اگر سیستم را مجموعهٔ دیگری اجرا کرده باشد هم قرارداد میبندیم؛ در این حالت ابتدا یک بازدید وضعسنجی انجام میشود.
مشاورهٔ اولیه و بازدید فنی رایگان است و در محدودهٔ شهر تهران انجام میشود. برای عقد قرارداد یا سرویس موردی، درخواست مشاوره ثبت کنید یا با ۰۲۱-۹۱۰۰۵۱۲۵ تماس بگیرید.
مبنای بندهای این صفحه، ضوابط ملاک عمل سازمان آتشنشانی و خدمات ایمنی شهر تهران است: ضوابط سیستمهای کشف و اعلام حریق و ضوابط سامانههای اطفای حریق ویرایش ۱۴۰۴. ضوابط ممکن است بازنگری شود؛ مبنای هر قرارداد، آخرین ویرایش در زمان اجراست.