چک‌لیست تاییدیه آتش‌نشانی شهریور ۱۴۰۵: ۶۴ بند مستند

کارشناس آتش‌نشانی با یک فهرست بند به بند سراغ ساختمان شما می‌آید، نه با سلیقه. مشکل اینجاست که آن فهرست در سه سند جداگانه پخش شده و بیشتر صفحه‌های وب هم فقط کلیات را تکرار می‌کنند.

این صفحه همان بندها را باز کرده است. کنار هر ردیف، شمارهٔ بند و صفحهٔ چاپیِ مرجع نوشته شده تا اگر کارشناس ایرادی گرفت، بدانید مستندش کجاست. ترتیب کاغذبازی و بازدید را جداگانه در مراحل اخذ تاییدیه آتش‌نشانی توضیح داده‌ایم.

فهرست را چاپ کنید و با آن در ساختمان بچرخید. بخشی از ردیف‌ها با یک متر سنجیده می‌شود و بخشی از روی مدارک، نقشه و پروندهٔ تجهیزات. هر ردیفی که تیک نخورد، نامزد جدی ایراد در بازدید است و باید پیش از درخواست بازدید تعیین تکلیف شود.

یک نکته را از همین ابتدا بدانید: این فهرست همهٔ الزامات نیست. زیرمجموعه‌ای از پرتکرارترین بندهاست و تیک کاملِ آن به‌تنهایی تضمین صدور تاییدیه نیست. الزامات هر ساختمان به تصرف، ارتفاع و زیربنای همان ساختمان بستگی دارد.

۱. اعلام حریق: آشکارساز، شستی، پنل و باتری

مرجع این بخش «ضوابط ملاک عمل سیستم‌های کشف و اعلام حریق» سال ۱۳۹۸ است. شماره‌گذاری آن با ضوابط اطفا فرق دارد.

• ☐ هیچ آشکارسازی در فاصلهٔ کمتر از یک متر از دریچهٔ دمندهٔ هوا نصب نشده باشد — بخش ۸.۱، صفحهٔ چاپی ۳۶.
• ☐ در سقف صاف، هیچ نقطه‌ای از اتاق بیرون از پوشش آشکارساز دودی نمانده باشد: شعاع ۶.۵ متر بر مبنای NFPA72 (بخش ۸.۴، صفحهٔ چاپی ۴۴) یا حداکثر فاصلهٔ ۷.۵ متر بر مبنای BS5839 (بخش ۸.۴، صفحهٔ چاپی ۴۶). ملاک داوری، استانداردی است که طراحی سیستم شما بر مبنای آن انجام شده.
• ☐ در محدودهٔ ۵۰ سانتی‌متری هر آشکارساز، هیچ مانع یا تجهیزی نباشد — بخش ۸.۱ (BS5839)، صفحهٔ چاپی ۳۷.
• ☐ سقف کاذب و کف کاذب با ارتفاع ۰.۸ متر و بیشتر، آشکارساز حریق داشته باشد — بخش ۸.۱، صفحهٔ چاپی ۳۶.
• ☐ ارتفاع خط میانی هر شستی از کف تمام‌شده بین ۱ تا ۱.۲ متر باشد — بخش ۸.۱۴، صفحهٔ چاپی ۵۲.
• ☐ کنار هر درِ خروجِ منتهی به پله یا فضای باز، در فاصلهٔ ۱.۵ متری شستی باشد — بخش ۸.۱۴، صفحهٔ چاپی ۵۲.
• ☐ هیچ شستی‌ای داخل خودِ دستگاه پله نصب نشده باشد — بخش ۸.۱۴، صفحهٔ چاپی ۵۲.
• ☐ مسافت پیمایش افقی از هر نقطهٔ طبقه تا نزدیک‌ترین شستی بیش از ۴۵ متر نباشد؛ اگر دربارهٔ نقشهٔ معماری ساختمان قطعیت نیست، ۳۰ متر ملاک است — بخش ۸.۱۴، صفحهٔ چاپی ۵۲.
• ☐ در دو حالت، همین مسافت به ۲۵ متر کاهش می‌یابد: حضور افراد دارای محدودیت‌های حرکتی در ساختمان، و کاربریِ کار با مواد و تجهیزات با قابلیت اشتعال و توسعهٔ سریع حریق مانند مایعات و گازهای قابل اشتعال — بخش ۸.۱۴، صفحهٔ چاپی ۵۲.
• ☐ در اتاق یا فضای نصب پنل، خودش یک آشکارساز دودی داشته باشد — بند ۱-۵، صفحهٔ چاپی ۳۲.
• ☐ پنل، پورت مانیتورینگ شهری و ترمینال‌های بدون ولتاژ داشته باشد — بند ۸-۵، صفحهٔ چاپی ۳۲.
• ☐ باتری اضطراری، ۲۴ ساعت کارکرد عادی به‌علاوهٔ ۵ دقیقه آلارم کامل را تأمین کند — بند ۳-۴، صفحهٔ چاپی ۳۱.
• ☐ اگر سیستم مجهز به هشدار گفتاری است، معیار باتری ۲۴ ساعت کارکرد بدون هشدار به‌علاوهٔ ۱۵ دقیقه آلارم کامل است، نه ۵ دقیقه — بند ۴-۴، صفحهٔ چاپی ۳۱.
• ☐ در محاسبهٔ ظرفیت باتری، ۲۰ درصد ضریب ایمنی لحاظ شده باشد — بند ۵-۴، صفحهٔ چاپی ۳۱.
• ☐ اتصال زمین با مقاومت کمتر از ۵ اهم به پنل و منابع تغذیه وصل باشد — بند ۲-۴، صفحهٔ چاپی ۳۱.
• ☐ مساحت هیچ زون تشخیص حریقی از ۲۰۰۰ مترمربع بیشتر نباشد — بند ۴-۶، صفحهٔ چاپی ۳۳.
• ☐ ساختمان حداقل دو آژیر روی دو مدار جداگانه داشته باشد — بند ۴-۷، صفحهٔ چاپی ۳۴.

۲. خاموش‌کنندهٔ دستی

مرجع این بخش و دو بخش بعد، «ضوابط ملاک عمل سامانه‌های اطفای حریق» سال ۱۴۰۴ است. بخش ۵ ترکیبی از همین سند و ضوابط اعلام حریق ۱۳۹۸ است و مرجع هر ردیف کنار خودش نوشته شده. از پرتکرارترین ایرادهایی که در بازدید گرفته می‌شود، همین چند سانتی‌متر ارتفاع نصب است.

• ☐ در تمام فضاها خاموش‌کنندهٔ مناسب کلاس A وجود داشته باشد، حتی جایی که بار حریق کلاس B یا C دارد — بند ۳-۲-۱، صفحهٔ چاپی ۱۸.
• ☐ در هر طبقه دست‌کم یک خاموش‌کننده نصب شده باشد — بند ۳-۲-۴، صفحهٔ چاپی ۱۹.
• ☐ داخل هر واحد، حداقل یکی از خاموش‌کننده‌ها تا درِ خروج بیشتر از ۳ متر فاصله نداشته باشد — بند ۳-۲-۱۲، صفحهٔ چاپی ۲۰.
• ☐ خاموش‌کننده در طول مسیر خروج و نزدیک خروج‌ها باشد و مسیر دسترسی‌اش خالی از وسایل مزاحم باشد — بند ۳-۴-۶، صفحهٔ چاپی ۲۲.
• ☐ فاصلهٔ زیر خاموش‌کننده تا زمین کمتر از ۱۰ سانتی‌متر نباشد — بند ۳-۴-۸، صفحهٔ چاپی ۲۲.
• ☐ خاموش‌کنندهٔ زیر ۱۸ کیلوگرم، نقطهٔ بالایی‌اش از کف بیشتر از ۱۵۰ سانتی‌متر نباشد — بند ۳-۴-۱۱، صفحهٔ چاپی ۲۳.
• ☐ هر خاموش‌کننده نشان استاندارد ملی ایران یا تأییدیهٔ معتبر بین‌المللی مورد تأیید سازمان آتش‌نشانی داشته باشد — بند ۳-۴-۲، صفحهٔ چاپی ۲۲.
• ☐ شناسنامهٔ تاریخ بازرسی و شارژ، خوانا روی بدنه نصب باشد — بند ۳-۴-۳، صفحهٔ چاپی ۲۲.
• ☐ اگر خاموش‌کننده داخل کابینت است، قفلش آسان‌بازشو باشد و تابلوی محل نصب داشته باشد؛ استفاده از قفل جز در موارد خاص که احتمال استفادهٔ غیرمجاز از خاموش‌کننده وجود دارد ممنوع است — بند ۳-۴-۷، صفحهٔ چاپی ۲۲.

۳. جعبهٔ آتش‌نشانی و لولهٔ ایستاده

• ☐ فاصلهٔ عمودی مرکز قرقرهٔ شیلنگ تا کف تمام‌شده بین ۱۴۰ تا ۱۶۰ سانتی‌متر باشد — بند ۵-۴-۲، صفحهٔ چاپی ۸۷.
• ☐ جعبه تا حد امکان قرمز باشد؛ اگر رنگ دیگری دارد، باید از رنگ دیوار پیرامون به‌سادگی قابل تشخیص باشد — بند ۵-۴-۷، صفحهٔ چاپی ۸۷.
• ☐ قفل جعبه آسان‌بازشو باشد و هیچ قفل یا کلیدی نداشته باشد — بند ۵-۴-۴، صفحهٔ چاپی ۸۷.
• ☐ ضخامت ورق بدنهٔ جعبه حداقل ۱ میلی‌متر باشد؛ اگر کمتر از ۱ میلی‌متر است، باید گزارش آزمون‌های مقاومت بدنه مطابق استاندارد در پرونده موجود و تأیید شده باشد — بند ۵-۴-۳، صفحهٔ چاپی ۸۷.
• ☐ بین متعلقات داخل جعبه (کوپلینگ، شیرآلات، شیلنگ، قرقره) حداقل ۲.۵ سانتی‌متر فاصله باشد — بند ۵-۴-۱، صفحهٔ چاپی ۸۷.
• ☐ سایز لولهٔ مشترک جعبه‌ها حداقل ۲½ اینچ و لولهٔ متصل به هر جعبه حداقل ۱½ اینچ باشد — بند ۵-۳-۲۳، صفحهٔ چاپی ۸۶.
• ☐ ظرفیت آبدهی لولهٔ ایستادهٔ کلاس چهار، ۱۰۰ گالن در دقیقه در نظر گرفته شده باشد — بند ۵-۳-۲۱، صفحهٔ چاپی ۸۶.
• ☐ هیچ جعبه‌ای داخل پلکان جانمایی نشده باشد — بند ۵-۳-۲۴، صفحهٔ چاپی ۸۶.
• ☐ قطر شیلنگ نواری کمتر از ۳۸ میلی‌متر نباشد و طولش بین ۲۰ تا ۳۰ متر باشد — بند ۵-۱-۷، صفحهٔ چاپی ۸۲.
• ☐ مجموعهٔ قرقره، شیلنگ و جعبه از نوع فهرست‌شده باشد — بند ۵-۱-۶، صفحهٔ چاپی ۸۲.

۴. اسپرینکلر

• ☐ فاصلهٔ هیچ اسپرینکلری تا دیوار کمتر از ۱۰ سانتی‌متر نباشد — بند ۴-۵-۶، صفحهٔ چاپی ۳۶.
• ☐ فاصلهٔ دو اسپرینکلر از هم کمتر از ۱.۸ متر نباشد — بند ۴-۵-۷، صفحهٔ چاپی ۳۶.
• ☐ در سازهٔ غیرمسدودکننده، فاصلهٔ دفلکتور تا سقف بین ۲.۵ تا ۳۰ سانتی‌متر باشد و صفحهٔ فلزی بالای اسپرینکلر گذاشته نشده باشد — بند ۴-۵-۸، صفحهٔ چاپی ۳۶.
• ☐ فاصلهٔ دفلکتور تا بالای مواد انبارشده بیش از ۴۶ سانتی‌متر باشد — بند ۴-۵-۲۰، صفحهٔ چاپی ۴۲.
• ☐ همهٔ اسپرینکلرها نو باشند؛ اسپرینکلری که یک بار از سیستم جدا شده، دوباره نصب نشده باشد — بندهای ۴-۳-۱ و ۴-۳-۳، صفحهٔ چاپی ۲۸.
• ☐ رنگ اسپرینکلر کارِ سازنده باشد، نه رنگ‌آمیزی حین نصب — بند ۴-۳-۲، صفحهٔ چاپی ۲۸.
• ☐ اسپرینکلرها از نوع فهرست‌شده باشند — بند ۴-۳-۴، صفحهٔ چاپی ۲۸.
• ☐ اسپرینکلر ذخیره در انبار موجود باشد و دمای محل نگهداری کمتر از ۳۸ درجه باشد — بند ۴-۳-۲۲، صفحهٔ چاپی ۳۰.
• ☐ در ساختمان بلندتر از ۲۳ متر یا با زیربنای بیش از ۴۸۳۰ مترمربع، متعلقات ابتدای انشعاب هر طبقه در مشاعات نصب شده باشد — بند ۴-۳-۹، صفحهٔ چاپی ۲۸.

ردیف آخر همان بندی است که پروژه‌های بلندمرتبه را زمین می‌زند. اگر ساختمان شما بیش از ۲۳ متر ارتفاع دارد، الزامات ساختمان‌های چند طبقه را هم مرور کنید.

۵. مدارک، تجهیزات فهرست‌شده و گارانتی

خرید تجهیزات هم قاعدهٔ خودش را دارد: سازمان مالک را موظف کرده محصولات ایمنی را از فهرست‌های رسمی خودش تهیه کند. روش سنجیدن اینکه یک محصول واقعاً در فهرست هست یا نه را در تجهیزات مورد تایید سازمان آتش‌نشانی تهران آورده‌ایم.

«فهرست‌شده» در این ضوابط معنای دقیق دارد و با «استاندارد» یکی نیست. طبق بند ۱-۲۶ ضوابط اطفا (صفحهٔ چاپی ۷)، این محصولات در سایت رسمی سازمان آتش‌نشانی تهران قابل رویت هستند. ردیف‌های این بخش با متر سنجیده نمی‌شود؛ از روی پروندهٔ مدارک بررسی می‌شود.

• ☐ خاموش‌کنندهٔ دستی، اسپرینکلر، فلوسوئیچ و مجموعهٔ قرقره و نازل در هر سه گروه تصرف باید فهرست‌شده باشند — جدول ۱-۶۰، صفحهٔ چاپی ۱۳.
• ☐ در ساختمان‌های بالای ۱۲۸ متر، تمام تجهیزات از نوع فهرست‌شده باشد — بند ۵-۱-۱۲، صفحهٔ چاپی ۸۳.
• ☐ مدل، کد تأییدیهٔ آزمایشگاه و نام کمپانی سازنده روی تمام تجهیزات اعلام حریق ثبت شده باشد — بند ۱-۴ ضوابط اعلام حریق، صفحهٔ چاپی ۲۷.
• ☐ تجهیزات اصلی اعلام حریق تماماً از یک برند باشد — بند ۳-۴ ضوابط اعلام حریق، صفحهٔ چاپی ۲۷.
• ☐ نمایندگی، دو سال گارانتی از تاریخ مهر و امضای گواهی اصالت تعهد کرده باشد — بند ۵-۴ ضوابط اعلام حریق، صفحهٔ چاپی ۲۷.
• ☐ تعهد ۱۰ سال تأمین قطعات یدکی ارائه شده باشد — بند ۶-۴ ضوابط اعلام حریق، صفحهٔ چاپی ۲۷.
• ☐ چک‌لیست گارانتی دوساله، گواهی اصالت و خدمات پس از فروش ده‌ساله، مهر و امضاشده در پرونده باشد — بخش «مستندات نهایی»، صفحهٔ چاپی ۲۱.
• ☐ صورت‌جلسهٔ آموزش کاربری سیستم به بهره‌بردار ضمیمه شده باشد — بخش «مستندات نهایی»، صفحهٔ چاپی ۲۱.

۶. جدول جمع‌بندی: قلم، معیار، بند

۷. پیش از تماس با کارشناس، این ۸ مورد را خودتان چک کنید

سندی که کارشناس روز بازدید در دست دارد

کارشناس سازمان روز بازدید یک برگهٔ مشخص هم همراه دارد: «چک لیست تخصصی بازدید فنی اجرای دستورالعمل ایمنی و آتش نشانی ساختمان ها». روی جلد نوشته شده «تهیه کننده: معاونت ایمنی و پیشگیری»، «آبان ماه یکهزار و سیصد و نود و شش» و «ویرایش نخست». سند ۴۵ صفحه است، ۳۳ بخش دارد و شماره‌گذاری پرسش‌هایش از ردیف ۱ در صفحهٔ چاپی ۴ آغاز می‌شود و تا ردیف ۵۹۱ در صفحهٔ چاپی ۴۴ ادامه دارد؛ صفحهٔ ۴۳ به ردیف ۵۸۱ می‌رسد و ده ردیف آخر، یعنی ۵۸۲ تا ۵۹۱، در صفحهٔ ۴۴ است.

خودِ سند در صفحهٔ ۲ دامنه‌اش را محدود می‌کند: این چک‌لیست «از الزامات عمومی بوده» و «برخی تمهیدات ایمنی با نظر مقام قانونی مسئول» ممکن است لازم‌الاجرا باشند. پس تیک کامل این ۵۹۱ ردیف هم سقف الزامات نیست.

هر سؤال دو ردیف پاسخ دارد؛ ردیف اول مالِ شماست

مهم‌ترین نکتهٔ عملی سند، یک جملهٔ کوتاه در همان صفحهٔ ۲ است. عین متن:

«در قسمت سمت را ست سوالات، دو ردیف وجود دارد که از سه مربع مجاور تشکیل شده است که ردیف بالا توسط شرکت مشاور و یا مجری و ردیف دوم توسط کارشناسان سازمان آتش نشانی تکمیل خواهد شد.»

یعنی ردیف بالای هر پرسش را شرکت مشاور و/یا مجری تکمیل می‌کند و ردیف دوم برای کارشناس سازمان می‌ماند. سند زمانِ تکمیل ردیف اول را تعیین نکرده است، اما دو حکم دیگرش عملاً کار را به قبل می‌کشاند: «تمام صفحات آن توسط مشاور، مجری و مسئولین فنی مرتبط با سوالات هر صفحه امضا و مهر شود» و اینکه هیچ‌یک از سؤال‌ها «بدون پاسخ گذاشته نشوند». پیشنهاد ما این است که این ردیف را پیش از بازدید پر کنید.

هر جا این دو ردیف با هم نخواند — شما «بلی» زده باشید و کارشناس «خیر» — اختلاف روی همان ردیف ثبت می‌ماند و باید اصلاح شود. سند دربارهٔ پیامد این اختلاف چیزی نگفته؛ آنچه گفته این است که «هرگونه قصور و نقصان در این مورد» بر عهدهٔ «تکمیل کننده اطلاعات» است. پس هرچه زودتر سراغ ردیف بالا بروید، فرصت اصلاح بیشتری دارید.

پنج قاعدهٔ پر کردن فرم

• «برای هر سؤال فقط یک گزینه (بلی یا خیر یا “N/A”) پر شود» و هیچ سؤالی «بدون پاسخ گذاشته نشوند».
• N/A «مخفف کلمه (Not Applicable)» است، یعنی کاربرد ندارد و قابل اجرا نیست؛ موردی که در ساختمان شما موضوعیت ندارد، نه موردی که هنوز اجرا نشده.
• «تمام صفحات آن توسط مشاور، مجری و مسئولین فنی مرتبط با سوالات هر صفحه امضا و مهر شود» — امضای صفحهٔ آخر کافی نیست.
• فرم باید عیناً همان نسخهٔ پورتال سازمان باشد: سند می‌گوید «متن چک لیست در اختیار کارفرما و پیمانکار» باید با فرمت (شکل، فونت، محتوا) موجود در پورتال سازمان مطابقت داشته باشد و «ایجاد هرگونه تغییر در آن به هر شکل» مجاز نیست. سند ضمانت‌اجرایی برای این حکم ننوشته، پس همان فایل پورتال را چاپ کنید. در مقابل، نکتهٔ ۳ همان صفحه اجازه داده اگر جای توضیحات یک صفحه کم آمد، به شمارهٔ صفحاتی ارجاع دهید که «در پیوست چک لیست بصورت تایپی آورده و مهر و امضاء میگردد».
• هر جا در فرم از «مبحث سوم» صحبت می‌شود، منظور مبحث سوم مقررات ملی ساختمان، «ویرایش سال 1395 است» — نکتهٔ ۱ صفحهٔ ۲. اگر مشاور شما با ویرایش دیگری تطبیق داده، همان‌جا اختلاف ردیف بالا و پایین ساخته می‌شود.

۳۳ بخش سند

آنچه در ادامه می‌آید از «ویرایش نخست» این سند (آبان ۱۳۹۶) برداشته شده است. پیش از استناد، نسخهٔ روی پورتال سازمان را بگیرید و شماره‌ردیف و شمارهٔ صفحه را با نسخهٔ خودتان تطبیق دهید؛ در ویرایشِ تازه‌تر ممکن است ترتیب ردیف‌ها فرق کند.

سرفصل‌ها نشان می‌دهد بازدید فقط اعلام و اطفا نیست؛ معماری، برق و تهویه هم سنجیده می‌شود:

• ۱ دسترسی خودروهای آتش‌نشانی
• ۲ راه‌های خروج
• ۳ اجزاء تشکیل‌دهندهٔ راه خروج
• ۴ ضوابط اختصاصی تصرف‌ها
• ۵ درهای مقاوم در برابر حریق
• ۶ مصالح نازک‌کاری‌های داخلی و نما
• ۷ منطقه‌بندی حریق و مقاومت در برابر آتش
• ۸ جان‌پناه
• ۹ پارکینگ باز
• ۱۰ پارکینگ بسته
• ۱۱ پارکینگ‌های مکانیزه
• ۱۲ آسانسور آتش‌نشانی
• ۱۳ لابی مرتبط با آسانسور آتش‌نشانی
• ۱۴ فضای امن (فضای پناه گرفتن)
• ۱۵ هلی‌پد
• ۱۶ ساختمان‌های بلندمرتبه — ساختمان بالای ۲۳ متر
• ۱۷ ساختمان بالای ۱۲۸ متر
• ۱۸ آتریوم
• ۱۹ ساختمان‌های عمیق با عمق بیش از ۱۸ متر
• ۲۰ مقاوم‌سازی در برابر حریق
• ۲۱ وضعیت ایمنی استخرهای شنا
• ۲۲ سایر موارد
• ۲۳ علائم خروج
• ۲۴ روشنایی
• ۲۵ ایمنی الکتریکی و اعلام حریق
• ۲۶ عمومی اطفا و کنترل وضعیت خاموش‌کننده‌های دستی
• ۲۷ وضعیت لوله‌های ایستاده
• ۲۸ کنترل وضعیت سیستم اسپرینکلر
• ۲۹ کنترل وضعیت پمپ و مخزن سیستم اطفای حریق
• ۳۰ کنترل وضعیت سیستم فشار مثبت پلکان
• ۳۱ کنترل وضعیت سیستم‌های تهویه/دودکش
• ۳۲ کنترل وضعیت سیستم تخلیهٔ پارکینگ (اگزاست)
• ۳۳ سایر موارد (موارد ویژهٔ مراکز انباری، صنعتی و اماکنی که سازمان آتش‌نشانی الزام می‌نماید)

ردیف‌های عددی که در فهرست بالا نیامده بود

کنار هر ردیف، شماره و صفحهٔ چاپی نوشته شده تا بدانید کارشناس کجای فرم را نگاه می‌کند. خاموش‌کننده و مسافت دسترسی:

• ☐ در تصرفات اداری و مسکونی به ازای هر ۲ واحد، یک خاموش‌کنندهٔ ۶ کیلویی نصب شده باشد — ردیف ۳۶۶، صفحهٔ چاپی ۳۰.
• ☐ حداکثر مسافت دسترسی به خاموش‌کننده در تصرفات اداری و مسکونی ۲۳ متر باشد — ردیف ۳۶۷، صفحهٔ چاپی ۳۱. دقت کنید سقفِ مسکونی و اداری ۲۳ متر است، نه ۱۵ متر؛ ۱۵ متر مالِ پارکینگ و تجاری است.
• ☐ در پارکینگ‌ها حداقل ۲ خاموش‌کنندهٔ ۶ کیلویی نصب شده باشد — ردیف ۳۶۸، صفحهٔ چاپی ۳۱.
• ☐ حداکثر مسافت دسترسی به خاموش‌کننده در پارکینگ‌ها ۱۵ متر باشد — ردیف ۳۶۹، صفحهٔ چاپی ۳۱.
• ☐ در تصرفات تجاری به ازای هر واحد، یک خاموش‌کنندهٔ ۶ کیلویی نصب شده باشد — ردیف ۳۷۰، صفحهٔ چاپی ۳۱.
• ☐ حداکثر مسافت دسترسی به خاموش‌کننده در تصرفات تجاری ۱۵ متر باشد — ردیف ۳۷۱، صفحهٔ چاپی ۳۱.
• ☐ حداقل یک دستگاه خاموش‌کننده در مجاورت راه خروج، در تمامی طبقات و فضاهای مستقل، در نظر گرفته شده باشد — ردیف ۳۷۷، صفحهٔ چاپی ۳۱. این ردیف به تصرف قید نخورده و هر ساختمانی را می‌گیرد.
• ☐ اگر موتورخانه «با مساحت بیش از ……. متر مربع» باشد، حداقل یک خاموش‌کنندهٔ چرخ‌دار در مجاورت درِ آن در نظر گرفته شده باشد — ردیف ۳۷۸، صفحهٔ چاپی ۳۱. عددِ مساحت در خودِ فرم جای خالی است؛ حدسش نزنید و ردیف را هم بی‌پاسخ نگذارید — سند تصریح می‌کند سؤال‌ها «بدون پاسخ گذاشته نشوند» و «هرگونه قصور و نقصان در این مورد» بر عهدهٔ «تکمیل کننده اطلاعات» است. تکلیف این عدد را از کارشناس سازمان بپرسید؛ تا وقتی روشن نشده، این ردیف الزامِ بی‌قیدوشرط نیست.

لولهٔ ایستاده:

• ☐ تعداد لوله‌های ایستاده مناسب باشد؛ «حداقل یک لوله به ازای هر دو دستگاه پلکان» — ردیف ۳۸۳، صفحهٔ چاپی ۳۱.
• ☐ لوله‌هایی که در فضای آزاد قرار دارند، در برابر یخ‌زدگی محافظت شده باشند — ردیف ۳۸۴، صفحهٔ چاپی ۳۱.

اعلام حریق، فراتر از خودِ پنل. داشتنِ پورت مانیتورینگ روی پنل یک چیز است و برقرار بودن ارتباط چیز دیگر؛ این فرم دومی را می‌پرسد:

• ☐ سیستم اعلام حریق به سیستم مانیتورینگ سازمان آتش‌نشانی ارتباط داده شده باشد — ردیف ۳۴۴، صفحهٔ چاپی ۲۹.
• ☐ جدول علت و معلول (Cause & effect) سیستم اعلام حریق به سازمان ارائه شده باشد — ردیف ۳۵۰، صفحهٔ چاپی ۲۹.
• ☐ اصلِ «لینک پانل های کانونشنال به یکدیگر ممنوع است» رعایت شده باشد — ردیف ۳۴۸، صفحهٔ چاپی ۲۹.
• ☐ اسپرینکلرها به سیستم اعلام متصل باشند — ردیف ۳۵۶، صفحهٔ چاپی ۳۰.
• ☐ از هر مدار اعلام حریق (هر زون یا لوپ) حداقل دو دتکتور، یک شستی و همهٔ آژیرها تست شده باشند — ردیف ۳۶۰، صفحهٔ چاپی ۳۰.
• ☐ سنسورهای مونوکسید کربن داخل واحدها به‌صورت موضعی، دارای تاریخ تولید حداکثر یک سال قبل از نصب و «دارای باطری با عمر پنج سال» باشند — ردیف ۳۵۲، صفحهٔ چاپی ۲۹.

روشنایی و علائم خروج:

• ☐ حداقل روشنایی در راه‌های خروج، در کلیهٔ فضاهای سیستم خروج، «معادل ده لوکس» باشد — ردیف ۲۷۷، صفحهٔ چاپی ۲۴.
• ☐ سیستم اضطراری روشنایی در دسترس خروج، خروج و تخلیهٔ خروج به نیروی برق اضطراری متصل باشد — ردیف ۲۷۹، صفحهٔ چاپی ۲۴.
• ☐ روشنایی اضطراری «متناسب با دستور العمل اجرا شده» باشد و هنگام قطع برق، به‌صورت اتوماتیک و «ظرف 90 ثانیه» به برق اضطراری متصل شود — ردیف ۲۸۰، صفحهٔ چاپی ۲۴. این یک سطر، دو پرسش است؛ «بلی» فقط وقتی درست است که هر دو برقرار باشد.
• ☐ تمام درهای حریق خودبسته‌شو، از هر دو طرف، با عبارت «درب حریق – بسته نگه دارید.» مشخص شده باشند — ردیف ۲۷۰، صفحهٔ چاپی ۲۴.
• ☐ در مسیر پلکان انحرافی که احتمال گمراهی ساکنین هست — بن‌بست، پلکانی که به زیرزمین ادامه دارد و مانند آن — علامت «خروج نیست» نصب شده باشد — ردیف ۲۷۴، صفحهٔ چاپی ۲۴.

ردیف‌های پایانی سند، در بخش ۳۳:

• ☐ برای پرسنل، به‌ویژه نگهبانان، نسبت به «آموزش واخذ گواهینامه» از سازمان آتش‌نشانی تهران اقدام شده باشد — ردیف ۵۹۰، صفحهٔ چاپی ۴۴.
• ☐ تعهدنامهٔ محضری مبنی بر «سرویس و نگهداری سیستم های ایمنی» از طرف مالک و شرکت مجری ارائه شده باشد — ردیف ۵۹۱، صفحهٔ چاپی ۴۴. این آخرین ردیف سند است؛ صفحهٔ ۴۴ ردیف‌های ۵۸۲ تا ۵۹۱ را دارد و خالی گذاشتنشان یعنی فرم ناقص.

یک تصحیح: «بلندمرتبه» دو عدد دارد

عدد ۲۳ متر آن‌قدر تکرار شده که بسیاری آن را مرز بلندمرتبگیِ هر ساختمانی می‌دانند. ردیف ۱۷۳ در صفحهٔ چاپی ۱۷ تعریف رسمی را می‌دهد و دو حالت را جدا می‌کند: «غیرمسکونی بیش از 23 متر تا کف بالاترین طبقه و مسکونی بیش از 30 متر از تراز متوسط زمین تا تراز متوسط بام».

هم عدد فرق می‌کند، هم مبنای اندازه‌گیری: ۲۳ متر برای غیرمسکونی و تا کف بالاترین طبقه؛ ۳۰ متر برای مسکونی و از تراز متوسط زمین تا تراز متوسط بام. پیش از پاسخ به این ردیف، اول روشن کنید ارتفاع ساختمان شما با کدام مبنا اندازه گرفته شده است؛ عددی که در پروانه آمده لزوماً با مبنای این ردیف یکی نیست.

سه نکته را اما دست‌کم نگیرید. یکم، سند این را به شکل یک پرسش می‌آورد و ردیف دوم را کارشناس سازمان پر می‌کند؛ پس این دو عدد را برای آماده‌کردن مدارک به کار ببرید، نه برای اینکه خودتان ساختمان را معاف اعلام کنید. دوم، عنوان خودِ بخش ۱۶ بدون هیچ تفکیکی «ساختمان بالای 23 متر» نوشته شده و همین عنوان جلوی چشم کارشناس است، پس تفکیک مسکونی/غیرمسکونی را باید با استناد به متن ردیف ۱۷۳ توضیح بدهید. سوم، «خیر» در ردیف ۱۷۳ شما را از بخش‌های دیگر معاف نمی‌کند — آسانسور آتش‌نشانی محرکِ مستقلِ خودش را دارد: «آیا ساختمان بر اساس بند 3-10-6 مبحث سوم مقررات ملی ملزم به اجرای آسانسور دسترسی آتش نشان می باشد؟» (ردیف ۱۳۶، صفحهٔ چاپی ۱۴). سند خودش هم در صفحهٔ ۲ می‌گوید این چک‌لیست «از الزامات عمومی بوده» و «برخی تمهیدات ایمنی با نظر مقام قانونی مسئول» ممکن است لازم‌الاجرا باشند.

این تعریف دربارهٔ مشمول‌شدن به ضوابط اختصاصی بلندمرتبه است. حواستان باشد عدد ۲۳ در همین فرم یک‌بار دیگر و با معنای کاملاً متفاوت هم آمده: ردیف ۳۶۷ می‌گوید حداکثر مسافت دسترسی به خاموش‌کننده در تصرفات اداری و مسکونی «حداکثر 23 متر» است. آن ۲۳، ارتفاع ساختمان است و این ۲۳، فاصلهٔ راه رفتن تا خاموش‌کننده؛ یکی را جای دیگری نگذارید.

پیش از درخواست بازدید، همین فرم را از پورتال سازمان بگیرید، ردیف بالای هر سؤال را با مشاور و مجری پر کنید، تمام صفحات را مهر و امضا کنید و هر «خیر» را قبل از بازدید یا به «بلی» برسانید، یا — اگر آن مورد در ساختمان شما اصلاً موضوعیت ندارد — «N/A» بزنید. «خیر» را برای موردی که موضوعیت ندارد به «بلی» رساندن، هزینهٔ بی‌دلیل است؛ و «N/A» زدن برای موردی که موضوعیت دارد ولی هنوز اجرا نشده، همان‌جا لو می‌رود. برای کل مسیر پرونده اخذ تاییدیهٔ آتش‌نشانی، برای مرحلهٔ پایان کار این صفحه و برای بخش‌های ۱۲ و ۱۳ سند الزامات آسانسور را ببینید. تماس: ۰۲۱-۹۱۰۰۵۱۲۵.

شش قلم اول را با یک متر و حدود بیست دقیقه وقت می‌شود سنجید. دو قلم آخر با متر سنجیدنی نیست و از روی پروندهٔ مدارک بررسی می‌شود. این هشت مورد از پرتکرارترین ایرادهای بازدید را پوشش می‌دهد، اما جای فهرست کامل بالا را نمی‌گیرد.

• ☐ ارتفاع بالای هر خاموش‌کننده تا کف را اندازه بگیرید؛ زیر ۱۸ کیلوگرم نباید از ۱۵۰ سانتی‌متر بگذرد (بند ۳-۴-۱۱، صفحهٔ چاپی ۲۳).
• ☐ زیر هر خاموش‌کننده تا زمین دست‌کم ۱۰ سانتی‌متر فاصله باشد (بند ۳-۴-۸، صفحهٔ چاپی ۲۲).
• ☐ در هر واحد، فاصلهٔ نزدیک‌ترین خاموش‌کننده تا درِ خروج را بسنجید؛ بیشتر از ۳ متر نباشد (بند ۳-۲-۱۲، صفحهٔ چاپی ۲۰).
• ☐ مرکز قرقرهٔ هر جعبه را تا کف اندازه بگیرید؛ باید بین ۱۴۰ تا ۱۶۰ سانتی‌متر باشد (بند ۵-۴-۲، صفحهٔ چاپی ۸۷).
• ☐ قفل همهٔ جعبه‌ها را امتحان کنید؛ هیچ جعبه‌ای نباید کلید بخواهد (بند ۵-۴-۴، صفحهٔ چاپی ۸۷).
• ☐ زیر هر آشکارساز را نگاه کنید؛ ۵۰ سانتی‌متری آن خالی باشد و تا دریچهٔ دمندهٔ هوا یک متر فاصله داشته باشد (بخش ۸.۱، صفحه‌های چاپی ۳۶ و ۳۷).
• ☐ برگهٔ محاسبات ظرفیت باتری را از پیمانکار بخواهید و عدد آن را با معیار بسنجید: ۲۴ ساعت کارکرد عادی به‌علاوهٔ ۵ دقیقه آلارم، و اگر پنل هشدار گفتاری دارد ۱۵ دقیقه آلارم، به‌علاوهٔ ۲۰ درصد ضریب ایمنی (بندهای ۳-۴، ۴-۴ و ۵-۴، صفحهٔ چاپی ۳۱). آزمون واقعی با قطع برق، به‌خاطر مدت ۲۴ ساعته عملی نیست؛ ضمن اینکه پنل طبق بند ۸-۵ (صفحهٔ چاپی ۳۲) به مانیتورینگ شهری وصل است و قطع برق سیگنال خطا می‌فرستد، پس پیش از هر قطع برقی مرکز پایش را در جریان بگذارید.
• ☐ پوشهٔ مدارک را باز کنید؛ گواهی اصالت، ضمانت دوساله و تعهد ده‌سالهٔ قطعات یدکی باید مهر و امضای نمایندگی مجاز داشته باشد (بندهای ۵-۴ و ۶-۴ ضوابط اعلام حریق، صفحهٔ چاپی ۲۷).

یک نکتهٔ آخر از مبحث سوم مقررات ملی ساختمان: نصب خاموش‌کننده پشت درها یا داخل کابینت‌های قفل‌شده — غیر از جعبه‌های آتش‌نشانی — و در جاهایی که دسترسی سخت باشد، باید کنار گذاشته شود (بند ۳-۹-۲-۳، صفحهٔ چاپی ۱۷۶).

اگر چند ردیف تیک نخورد، پیش از هر خریدی با ما تماس بگیرید. ما از آبان ۱۳۹۴ در همین کار هستیم، عضو وندور لیست سازمان آتش‌نشانی تهران‌ایم و بیش از ۱۰۰۰ تاییدیه در کارنامه داریم. بازدید فنی در تهران رایگان است: ۰۲۱-۹۱۰۰۵۱۲۵. برای دیدن نقشهٔ کامل مسیر، مراحل اخذ تاییدیه آتش‌نشانی را ببینید.

منبع: مبحث سوم مقررات ملی ساختمان (ویرایش ۹۵)، ضوابط اعلام حریق ۱۳۹۸ و ضوابط اطفای حریق ۱۴۰۴ سازمان آتش‌نشانی تهران.