شستی دستی و آژیر دو قلمی هستند که در نقشههای اعلام حریق بیشترین ایراد را میگیرند — چون هر دو عددهای دقیقی دارند که معمولاً از قلم میافتد. ضوابط سیستمهای کشف و اعلام حریق سازمان آتشنشانی تهران در بخشهای ۸-۱۴ و ۹ همه را مشخص کرده است. این راهنما آن عددها را جمع کرده.
شستی دستی: فاصلهٔ ۴۵ متر و ارتفاع ۱ تا ۱٫۲ متر
مهمترین عدد، مسافت پیمایش است — و سه حالت دارد (بخش ۸-۱۴):
| وضعیت | حداکثر فاصلهٔ افقی پیمایش تا شستی |
|---|---|
| حالت عادی | ۴۵ متر |
| در صورت عدم قطعیت دربارهٔ نقشهٔ معماری | ۳۰ متر |
| حضور افراد دارای محدودیت حرکتی یا کار با مواد با اشتعال و توسعهٔ سریع | ۲۵ متر |
و بقیهٔ قواعد جانمایی:
- ارتفاع نصب: از کف تمامشده تا خط میانی شستی، ۱ تا ۱٫۲ متر.
- کنار درب خروج: جانمایی در حدفاصل ۱٫۵ متری هر یک از دربهای خروج منتهی به دستگاه پله یا فضای باز، در تمامی طبقات ضروری است.
- دربهای عریض: برای درب خروج با عرض بیش از ۱۲ متر، در حدفاصل ۱٫۵ متری هر سمت درب یک شستی لازم است.
- 🔴 نصب شستی داخل دستگاه پله در طبقات مجاز نیست.
- رنگ قرمز و سازگار با شرایط محیطی.
- حداقل یک شستی در هر سیستم اعلام حریق مجهز به آشکارساز خودکار یا فلوسوییچ شبکهٔ بارنده الزامی است.
- شستی اختصاصی در محلهای با پتانسیل خطر بالا — موتورخانه، مخزن گازوئیل دیزل ژنراتور، تجهیزات صنعتی پخت.
و یک قاعدهٔ کاربری: استفاده از شستی دستی فقط برای اعلام وقوع آتشسوزی مجاز است — نه برای فراخوان یا هشدار دیگر.
آژیر: چقدر بلند باید باشد؟
پاسخ نسبی است، نه مطلق — شدت صدا باید نسبت به نویز محیط سنجیده شود (بخش ۹-۲):
- هشدار عمومی: ۱۵dB بیش از متوسط نویز محیط، یا ۵dB بیش از حداکثر نویز محیط با ماندگاری بیش از ۶۰ ثانیه — هرکدام بیشتر باشد.
- هشدار خصوصی: ۱۰dB بیش از متوسط نویز، یا ۵dB بیش از حداکثر نویز.
- اتاق خواب: ۱۵dB بیش از متوسط نویز، و در هر حال حداقل ۷۵dB.
- حداکثر مجاز: شدت صدای تولیدی نباید از ۱۱۰dBA بیشتر شود.
برای مبنای محاسبه، ضوابط جدول نویز متوسط محیط داده است — چند نمونه: انبار ۳۰، مسکونی ۳۵، تجاری ۴۰، آموزشی ۴۵، درمانی ۵۰، اداری و تجمعی ۵۵، صنعتی ۸۰ و موتورخانه ۸۵ dBA.
قاعدهٔ افت صدا با فاصله: ضوابط روش سادهای داده — به ازای دو برابر شدن فاصله از منبع، ۶dBA افت. یعنی آژیری که در ۱ متری ۱۰۰dBA است، در ۲ متری ۹۴، در ۴ متری ۸۸ و در ۸ متری ۸۲dBA خواهد بود.
و افت صدای دربها در محاسبه: درب دارای عایقبندی هوا (مانند درب اصلی آپارتمان) ۲۵dB و درب بدون عایقبندی (مانند درب اتاق خواب) ۱۵dB.
ارتفاع نصب آژیر دیواری: حداقل ۲٫۳ متر از کف اتاق و حداقل ۱۵۰ میلیمتر از سقف. نصب سقفی یا توکار هم مجاز است.
هشدار نوری: کِی لازم است و با چه شدتی؟
- 🔴 در محیط با نویز بیش از ۹۰dBA، هشدار نوری علاوه بر هشدار صوتی ضروری است.
- در تمامی کاربریهای مورد استفادهٔ افراد ناشنوا، هشدار نوری الزامی است.
- حداکثر شدت نور: ۱۰۰۰cd.
- سرعت فلاش: حداکثر ۲ بار و حداقل ۱ بار در ثانیه.
- ارتفاع نصب دیواری: حداقل ۲ متر و حداکثر ۲٫۴۴ متر از کف. اگر ارتفاع اتاق کمتر از حداقل مجاز است، در فاصلهٔ ۱۵۰ میلیمتری سقف نصب شود.
شدت لازم به ابعاد اتاق و تعداد چراغ بستگی دارد. برای هشدار نوری دیواری در حالت عمومی:
| ابعاد اتاق (متر) | یک هشدار | دو هشدار (دیوارهای مقابل) | چهار هشدار |
|---|---|---|---|
| ۶٫۱ × ۶٫۱ | ۱۵ cd | غیرمجاز | غیرمجاز |
| ۹٫۱ × ۹٫۱ | ۳۴ cd | ۱۵ cd | غیرمجاز |
| ۱۲٫۲ × ۱۲٫۲ | ۶۰ cd | ۳۰ cd | ۱۵ cd |
سه قاعدهای که پرونده را برمیگرداند
- 🔴 هشدار حریق در دستگاه پلهٔ فرار و کابین آسانسور نباید در نظر گرفته شود. ضوابط صریحاً میگوید از آن اجتناب گردد.
- صدای هشدار باید با صدای سایر تجهیزات موجود متفاوت و بلندتر باشد — آژیری که شبیه زنگ در است، قبول نمیشود.
- نصب یک هشدار صوتی در محل مرکز کنترل و ارتباط آن از طریق مدار جداگانه الزامی است.
و یک الزام کابل که هزینهبر است اما اجتنابناپذیر: کابلهای هشداردهندهٔ سمعی، بصری و گفتاری برای تمامی کاربریها باید از انواع دارای تأییدیهٔ استاندارد با حداقل ۳۰ دقیقه مقاومت در برابر حریق در دمای ۶۵۰ درجه باشند. ضمناً استفاده از سیم در سیستم اعلام حریق مجاز نیست.
در موارد صنعتی و انبارهای با مساحت بیش از ۵۰۰ متر مربع و اماکن گروه خطرناک، الزامات سختگیرانهتری بر تمامی مدارات سیستم حاکم است.
نقشهٔ اعلام حریق خود را بررسی کنید
محاسبات شدت هشدار صوتی و نوری باید روی نقشهٔ جداگانه ارائه شود — این یکی از اقلامی است که سازمان در بررسی مدارک کنترل میکند. ایمن گستر تهران پویا در وندور لیست رسمی سازمان آتشنشانی تهران است: طراحی سیستم اعلام حریق، تأمین تجهیزات شامل شستی و آژیر، اجرا، سرویس و اخذ تاییدیه. مرتبط: دتکتور و آشکارساز · هزینهٔ تاییدیه.
مشاورهٔ اولیه و بازدید فنی رایگان است و در محدودهٔ شهر تهران انجام میشود. درخواست مشاوره ثبت کنید یا با ۰۲۱-۹۱۰۰۵۱۲۵ تماس بگیرید.
مبنای بندهای این صفحه، بخشهای ۸-۱۴ «شستی دستی» و ۹ «تجهیزات هشدار حریق» از ضوابط ملاک عمل سیستمهای کشف و اعلام حریق سازمان آتشنشانی و خدمات ایمنی شهر تهران است (صفحههای چاپی ۵۲ تا ۵۷). ضوابط ممکن است بازنگری شود؛ مبنای هر طراحی، آخرین ویرایش در زمان اجراست.