«فرم تاییدیه آتشنشانی» دو معنی متفاوت دارد و همین باعث سردرگمی است. یکی برگهٔ نهایی است که سازمان پس از تأیید صادر میکند — آن را نمیشود دانلود کرد. دیگری مدارک و فرمهایی است که شما باید تهیه و ارائه کنید تا پرونده جلو برود. این صفحه دربارهٔ دستهٔ دوم است: دقیقاً چه چیزی، با چه اطلاعاتی، از چه کسی.
مدارک اولیه: آنچه از مالک خواسته میشود
- سند مالکیت یا اجارهنامهٔ ملک (اصل و تصویر)
- کارت ملی مالک یا کارفرما (اصل و تصویر)
- نقشههای ساختمان — معماری، و در صورت وجود نقشههای تأسیسات و آتشنشانی
- فتوکپی آخرین فیش عوارض سالیانهٔ شهرداری
- قرارداد با شرکت مجری دارای صلاحیت — در ادامهٔ مسیر و پس از بازدید اولیه
مسیر کامل و ترتیب مراحل در خدمات تاییدیهٔ آتشنشانی آمده است.
فرم گزارش محاسبات هیدرولیکی
سازمان برای سیستم اطفا فرمِ نمونهای منتشر کرده که مهندس محاسب آن را پر میکند. دانستن فیلدهایش کمک میکند بفهمید طراح شما چه چیزی باید تحویل بدهد.
بخش اطلاعات پروژه — دوازده فیلد:
- نام مالک یا نام پروژه · شماره پروندهٔ شهرسازی · شماره پروندهٔ آتشنشانی · تاریخ تنظیم و ارسال گزارش
- متراژ کل زیربنا · کاربریهای پروژه · متراژ بزرگترین طبقه · سیستمهای اطفای بهکاررفته
- نرمافزار محاسبه · شرکت ارسالکنندهٔ مدارک · نام مهندس محاسب · شماره پروانهٔ نظام مهندسی
🔴 و شرطی که در همان فرم آمده و بیشترین برگشت را میسازد:
برای هر پروژه باید حداقل ۳ ناحیه طراحی در نظر گرفته، محاسبه شده و دورترین ناحیه طراحی از نظر هیدرولیکی برای محاسبه هد پمپ و پرمصرفترین ناحیه از نظر دبی جهت محاسبه دبی پمپ انتخابی مد نظر قرار گیرد.
یعنی گزارشی که فقط یک ناحیه را محاسبه کرده باشد ناقص است. حداقل سه ناحیه لازم است، و از میانشان دورترین برای هد پمپ و پرمصرفترین برای دبی پمپ انتخاب میشود. جدول خلاصهٔ فرم برای هر ناحیهٔ طراحی ستون جدا دارد و برای هر ناحیه از جمله اینها را میخواهد: طبقات و محل ناحیه، کاربری، گروه خطر، مساحت (ft²)، چگالی آب لحاظشده (gpm/ft²)، نوع اسپرینکلر و ضریب پاشش.
در سربرگ فرم هم اینها ثبت میشود: تعداد زون اطفا در ارتفاع، تعداد زون اسپرینکلر در هر طبقه، تعداد لولههای ایستاده و تعداد دهلیزهای پلکان. عددهای مرتبط در لوله ایستاده و رایزر و مخزن و پمپ.
مستندات سیستم اعلام حریق: آنچه ضوابط خواسته
ضوابط سیستمهای کشف و اعلام حریق (بخش مستندسازی) فهرست را مشخص کرده است:
- دیاگرام تکخطی شامل تمام قطعات اصلی و فرعی، ارتباطاتشان، منطقهبندی آشکارسازها و هشدارها، و کدبندی قطعات برای سیستمهای آدرسپذیر.
- نقشهٔ اعلام حریق تمام طبقات — جانمایی تجهیزات، مشخصات مدارها و مسیرها، تعداد هادی الکتریکی، نوع عایق، تعداد کابلها در هر مسیر و سایز لولهٔ عبوری کابل.
- 🔴 جدول سناریوی علت و معلول — برای سادهترین سیستمها تا پیچیدهترین آنها مورد نیاز است. (خودِ ضوابط نمونهٔ خام و مثال عملی هم داده.)
- جدول محاسبات باتری پشتیبان برای تأمین برق اضطراری سیستم.
- جزئیات نصب تجهیزات — ارتفاع نصب، روش صحیح ورود و خروج کابل، روش نصب روی سطوح مختلف.
- محاسبات شدت هشدار صوتی و نوری — و ارائهٔ نتایج آن روی نقشهٔ جداگانه. عددهایش در شستی و آژیر.
- چکلیست گارانتی و گواهی اصالت سیستم اعلام حریق، طبق فرمهایی که خودِ ضوابط ارائه کرده.
پانزده قلمی که باید روی هر نقشه باشد
این فهرست ساده به نظر میرسد اما نبودِ یکی از اقلام، نقشه را برمیگرداند. ضوابط تصریح کرده کلیهٔ نقشههای ارائهشده باید این اطلاعات را داشته باشند:
- نام مالک ساختمان، شماره پرونده و آدرس ساختمان
- استاندارد طراحی
- نوع کاربری طبق مقررات ملی ساختمان
- نوع سیستم اعلام حریق
- مقیاس صحیح منطبق بر سایز نقشهٔ چاپشده، به صورت عددی و گرافیکی
- تعیین جهت شمال جغرافیایی ساختمان
- نام عوامل دخیل در پروسهٔ طراحی
- تاریخ تهیهٔ اولیهٔ طرح، و شماره و تاریخ ویرایش در صورت انجام ویرایش
- شماره نقشه و ذکر تعداد کل نقشهها
- جدول علائم اختصاری طبق استاندارد NFPA 170
- شرح نقشه — شماره طبقه یا رایزر و کاربری هر فضا
- کد ارتفاع نقشه
- محل رایزر مسیرهای اصلی
- محل قرارگیری مرکز کنترل و تکرارکنندهها در صورت وجود
- تعداد و مشخصات مسیرها و مدارهای ارتباطی
کد ارتفاع، محل رایزر و مرکز کنترل رایجترین موارد جاافتاده در نقشههای ارسالی است.
و دربارهٔ برگهٔ نهایی
آنچه در پایان مسیر به دستتان میرسد، برگهٔ رسمی صادرشده توسط سازمان است که انطباق ساختمان با ضوابط ایمنی را نشان میدهد — همان که به شهرداری یا اتحادیه ارائه میدهید. این برگه دانلودی نیست و نمونهٔ اینترنتی ندارد؛ نمونههایی که در وب میبینید فقط برای آشناییاند و برگهٔ معتبر فقط همانی است که سازمان برای پروندهٔ شما صادر کرده باشد.
در گفتوگوهای روزمره به همین برگه مجوز آتشنشانی، گواهی آتشنشانی یا پروانهٔ ایمنی هم میگویند. نام دقیق روی برگهٔ شما ممکن است متفاوت باشد، اما مسیر گرفتنش یکی است.
⚠️ فرمها و بخشنامههای سازمان بهروزرسانی میشوند. پیش از تکمیل هر فرم، آخرین نسخهٔ منتشرشده را از سازمان یا از شرکت مجری خود بگیرید — فرم منسوخ، پرونده را برمیگرداند.
مدارک را ما تهیه میکنیم
خرید تجهیزات هم قاعدهٔ خودش را دارد: سازمان مالک را موظف کرده محصولات ایمنی را از فهرستهای رسمی خودش تهیه کند. روش سنجیدن اینکه یک محصول واقعاً در فهرست هست یا نه را در تجهیزات مورد تایید سازمان آتشنشانی تهران آوردهایم.
همهٔ ضوابط، تعهدنامهها و فرمهای رسمی سازمان را دستهبندیشده در اسناد و فرمهای سازمان آتشنشانی تهران گرد آوردهایم.
کارشناس در بازدید همین اقلام را روی خودِ ساختمان میسنجد؛ آنچه قلمبهقلم نگاه میکند در چکلیست تاییدیه آتشنشانی آمده است.
بخشی از این اقلام — گزارش محاسبات هیدرولیکی، دیاگرام تکخطی، جدول علت و معلول، محاسبات باتری و شدت صدا — کار مهندس محاسب و شرکت مجری است. اما تصورِ رایجِ «کاغذبازی دستِ شرکت است، نه مالک» درست نیست: در همین پرونده، از تعهدنامههای محضری تا گواهیهای اصالت و فرمهای بازدید، امضای شخصیِ خودِ مالک روی بیشترِ برگهها لازم است و تا دوازده تعهدنامه پای دفترخانه میرود. روی چهار فرم عیناً نوشته شده «تعهدنامه مورد نظر باید به صورت سند رسمی ارائه گردد»؛ دو فرمِ پوشش مقاوم عبارت «لازم است متن ذیل توسط مالک پروژه به صورت سند رسمی در دفترخانه تهیه و تنظیم گردد.» را دارند، تعهدنامهٔ نگهداری میگوید «تنظیم تعهدنامه فوق الذکر صرفاً در دفاتر اسناد و به صورت سند رسمی مورد قبول می باشد»، و بقیه یا عنوانشان «فرم تعهد محضری» است یا سطرِ «ثبت دفترخانه» دارند. ایمن گستر تهران پویا در «فهرست شرکتهای فعال تعیین صلاحیت شده ارائه دهنده خدمات ایمنی و آتش نشانی» سازمان، ذیل «مشاور طراح، مجری» و در دو رستهٔ «معماری ، اعلام، اطفاء» و «سیستم تهویه مکانیکی» ثبت شده است؛ همان فهرست ستون «تاریخ اعتبار» دارد و بهروز میشود. خدمات تاییدیهٔ آتشنشانی ما کارِ اداریِ پرونده و تهیه و پیگیری مدارک را برمیدارد، اما امضای محضری را هیچکس جز خودِ مالک نمیتواند بگذارد.
همین فهرست را در وندور لیست رسمی سازمان آتشنشانی تهران شرح دادهایم؛ ایمن گستر تهران پویا همهٔ این مدارک را تا صدور برگه تهیه و پیگیری میکند: مشاوره، طراحی و محاسبات، اجرا و اخذ تاییدیه. مرتبط: آیا ساختمان من مشمول است؟ · هزینهٔ تاییدیه.
کدامیک از این مدارک مخصوص مرحلهٔ پایانکار است و در مرحلهٔ پروانه اصلاً خواسته نمیشود؟ پاسخ در تاییدیهٔ آتشنشانی پایان کار آمده است.
کدام فرم، برای کدام کار، و چه کسی امضا میکند
فرمهای پرونده دو دستهاند: تعهدنامههایی که باید در دفترخانه سند رسمی شوند، و فرمهای اداری — درخواست بازدید، کروکی، گزارش ناظر و گواهی اصالت. در دستهٔ اول بیشترِ برگهها امضای خودِ مالک را میخواهند، اما نه همه: تعهدنامهٔ اگزاست پارکینگ را شرکت امضا میکند، و در فرم شمارهٔ (۱) مقاومسازی، مهندس ناظر و مدیرعامل شرکت مجری هم گواهی امضای دفترخانه لازم دارند. پای بیشترِ فرمهای دستهٔ دوم هم امضای مالک لازم است، بدون دفترخانه.
تعهدنامههایی که پای دفترخانه میرود
- طراحی و اجرای سیستم اطفاء حریق (هیدرولیکی) — اجرا «بدون هیچگونه تغییر در آرایش و سایز لولهکشیها و با رعایت کلیه ابعاد، اندازه و مشخصات تجهیزات». یعنی فقط چیدمان و سایز لوله قفل نیست؛ مشخصات تجهیزات هم قفل است. چهار امضا: مالک، مهندس طراح با مهر نظام مهندسی، مدیرعامل شرکت مجری با مهر شرکت، و دفترخانه.
- جانمایی فنها و اجرای کانال — رعایت «فاصله ی ۳ متری از نمای ساختمان» و اجرای رایزرهای عمودی و کانالهای افقی «با ابعاد واقعی، بدون هیچگونه تغییر طبق آخرین نقشه های مصوب و تایید شده». واژهٔ «آخرین» تعیینکننده است. امضای مالک و مهر دفترخانه.
- طراحی سیستم اگزاست و تخلیه دود در پارکینگها — رعایت مقررات ملی ساختمان و «ضوابط ملاک عمل سامانههای تهویه، تخلیه و کنترل دود سازمان آتشنشانی تهران»، با در نظر گرفتن «عوارض معماری، توان و جانمایی فنهای اصلی و جت فنها، چیدمان کلیه دریچهها، ابعاد و موقعیت کانالهای افقی و عمودی» و پذیرش مسئولیت «طراحی نامناسب و غیر اصولی سامانه». متعهدِ متن، مدیرعامل/عضو هیئتمدیرهٔ شرکت مشاور پروژه است و پای برگه مدیرعامل شرکت مجری با مهر شرکت امضا میکند؛ مهر و امضای دفترخانه هم لازم است. (این برگه به پروژههایی مربوط است که سامانهٔ اگزاست و تخلیهٔ دود پارکینگ دارند.)
- انبار کالا — پنج قلم را قفل میکند: ارتفاع سقف، حداکثر ارتفاع انبارش، روش انبارش، کالای انبارشده و نحوهٔ بستهبندی.
- اجرای پوشش مقاوم با مصالح بنایی — دو متن جدا: یکی را شرکت مجری ایمنی و آتشنشانی و مهندس ناظر پروژه امضا میکنند، دیگری را مالک؛ هر دو در دفترخانه.
- مقاومسازی با پوششهای معدنی و رنگهای پفشونده — همان ساختار دومتنی؛ مالک نامِ شرکت مجری «انتخاب شده از وندورلیست سازمان آتشنشانی» را مینویسد.
- فرم شمارهٔ (۱) گواهی اجرای عملیات مقاومسازی در برابر حریق اسکلت فلزی ساختمان — گواهی میکند عملیات بر اساس مقررات ملی ساختمان، ویرایش سال ۱۳۹۲ و اصلاحیهٔ آن، و «به صورت کامل و در تمام بخشهای مورد نیاز ساختمان (اعم از ستونها، تیرهای اصلی و فرعی و …)» اجرا شده؛ صرفِ تیکزدنِ روش کافی نیست. روشِ اجرا سه کادر تیک دارد: مصالح ساختمانی (بنایی)، پوشش معدنی مقاوم حریق، و رنگهای مقاوم حریق (منبسط شونده). عبارت «ثبت دفترخانه- گواهی امضا» سه جای همین برگه نشسته: کنار مهندس ناظر/مدیرعامل دستگاه نظارت، ذیل شرکت مجری ایمنی و آتشنشانی، و در بلوک مالکین.
- حفظ، تعمیر و نگهداری — متعهدِ آن «مالک/ موسس/ وکیل» است؛ تنظیمش «صرفاً در دفاتر اسناد و به صورت سند رسمی مورد قبول می باشد».
- تعهد نامه محضری «جزء از کل» — اگر بیش از ۵۰ درصد مجموعه برای اخذ تأییدیه اقدام کنند و دستورالعمل جامع یکپارچه صادر شود، مالک نهتنها به ابطال دستورالعمل واحد اعتراضی ندارد، بلکه متعهد میشود «همکاری لازم را در خصوص اجرای دستورالعمل مذکور» داشته باشد و «دستورالعمل ایمنی و آتش نشانی را به صورت کامل اجرایی» کند. در همان برگه تعهد دومی هم هست: سیستم اعلام و اطفاء حریق دستی و خودکارِ موجود «همیشه آماده به کار» باشد.
- کاهش گشودگی بازشوی پلکان — نصبنکردنِ هیچ پنجرهای داخل گشودگی پلکان، و انتقال تعهد به مالکین بعدی.
- عدم تغییر کاربری زیر باکس پلکان — حفظ شرایط موجود و پذیرش مسئولیت خسارات.
- عدم اجرای مقاومسازی حریق در طبقات روی همکف — عواقب اجرانشدنِ کاملِ الزامِ پوشش مقاوم حریق بر عهدهٔ مالک است.
تبصرهای که وقتِ بازدید را تعیین میکند
عملیترین برگهٔ پرونده «تعهدنامه اخذ تائیدیه و اعلام نواقص ایمنی» است. شرکت مجری در آن تعهد میکند پس از بازدید کارشناسان «حداکثر ظرف مدت ۳۰ روز کاری» نواقص اعلامشده را رفع کند. وسط برگه جدولی چهاردهردیفی هست — از ایمنی معماری و سیستمهای کشف و اعلام حریق تا پد هلیکوپتر و ژنراتور برق اضطراری، و در ردیف سیزدهم «سایر مفاد ایمنی (مرتبط با گاز و برق و استخر و…)»؛ ردیف چهاردهم بیعنوان و خالی گذاشته شده — و زیرش کادر «توضیحات (صرفاً موارد غیر قابل اجرا / اصلاح)».
تبصرهٔ پای فرم تعیینکننده است: «صرفا در صورت اعلام موارد غیر قابل اجرا یا اصلاح در فرم مذکور وقت بازدید لحاظ می گردد.» خودِ فرم این حالت را پیشبینی کرده — بالای جدولِ چهاردهردیفی کادرِ «به جز موارد غیر قابل اجرا هیچگونه نقصی در پروژه وجود نداشته» هست — ولی تکلیفِ وقتِ بازدید در این حالت روشن نشده؛ پس پیش از ارسال، تکلیف این کادر را با ادارهٔ مربوطه روشن کنید. پای برگه دو امضا لازم است: امضای مالک، و مهر و امضای مدیرعامل شرکت مجری.
بازدید پوشش مقاوم: سوراخ، رنگ و کارگر — پیش از درخواست
«فرم درخواست بازدید پوشش مقاوم حریق با مصالح بنایی» کارِ فیزیکی را پیش از درخواست به گردنِ مالک میگذارد: مالک موظف است قبل از درخواست بازدید، از «کمینه ی پوشش» اجراشده در «کلیه اعضای سازه (تمامی تیرهای اصلی و فرعی و ستونها)» منافذی ایجاد کند و «جهت نمونه برداری و بررسی کارشناس این منافذ بوسیله رنگ مشخص گردد». تعداد و جای منافذ هم در همان فرم قفل شده: «به ازاء هر طبقه ۲ ستون و ۲ تیر اصلی و ۲ تیر فرعی نمونه گیری» میشود و «نمونه برداری ستون از چهاروجه ستون و تیر (اصلی و فرعی) از تمام وجوه تیر _جان و بال تیر_ انجام شده و اعداد حاصل در جدول درج گردد». ضخامتهای بهدستآمده «با نامگذاری A و B بر روی سازه مشخص و در جدول قید» میشود. تکمیلِ جدول هم بهتنهایی وقتِ بازدید نمیآورد: «لازم به ذکر است پس از تکمیل جدول فوق، با بررسی و دستور مدیر بازبینی بازدید صورت می پذیرید.»
سه نکتهٔ دیگر همان فرم: اگر الزامِ پوشش مقاوم حریق کامل اجرا نشده، پیش از درخواست بازدید باید به ادارهٔ بازبینی اطلاع داده شود؛ روز بازدید ارائهٔ پرینت نقشهٔ تیرریزی اجرایی به تفکیک طبقات به کارشناس الزامی است؛ و «جهت بازدید حضور ۲نفر کارگر به همراه تجهیزات ازقبیل دریل،قلم و چکش و چهار پایه مناسب الزامیست». پای برگه هم تصریح شده در صورت عدم آمادگی، «بازدید کنسل و عواقب بعهده ی مالک می باشد». ضخامت هم باید «حداقل ۲,۵ سانتی متر» باشد، با شرطِ همان جمله: «مستقیماً بدون فاصله از ساختار و با زیر سازی رابیتس و مصالح سیمان و ماسه شسته اجرا گردد که در غیر اینصورت قابل قبول نمی باشد».
«فرم درخواست بازدید مقاوم سازی» درصد پیشرفت را میپرسد و دو گزینهٔ دامنه دارد: کلیهٔ طبقات، یا طبقات همکف و زیرزمینها. امضای مالک و شرکت مجری پای آن مینشیند.
کروکی و طرح ترافیک: خانهای که بازدید را کنسل میکند
«فرم کروکی» کوچک است و دستِکم گرفته میشود. مالک یا وکیل کروکی محل را با جهتهای جغرافیایی میکشد و وضعیت ملک را در یکی از سه خانه مشخص میکند: محدودهٔ طرح ترافیک، محدودهٔ طرح زوج و فرد، یا هیچکدام. تذکر پای فرم: «در صورت عدم تطابق مندرجات فوق؛عواقب ناشی از کنسل شدن بازدید بر عهده مالک و شرکت مجری خواهد بود.»
گزارش مهندس ناظر: برگهٔ جدا با مهر خودش
در ساختمانهای مشمول، در پایان عملیات ساختمانی، مهندس ناظرِ ساختمان فرمی مستقل پر میکند: «گزارش مهندس ناظر در خصوص ضوابط ایمنی و آتش نشانی در زمان پایان عملیات ساختمانی». بخشی از آن چهار پرسش بلی/خیر دارد: وجودِ نقشههای مصوب آتشنشانی — و اینکه نقشه در کدام مرحله بررسی شده: پروانه، سفتکاری، نازککاری یا اتمام؛ انطباق معابر خروج با نقشهٔ مصوب از نظر «موقعیت ، تعداد ، ابعاد ، اندازه ها و دسترسی»؛ اجرای موقعیت موتورخانهٔ تاسیسات و شرایط تهویهٔ آن طبق نقشهٔ مصوب؛ و اینکه اگر ساختمان نواقص معماری ایمنی دارد، آیا گزارش آن قبلاً به شهرداری منعکس شده است. تذکر پای برگه: «ارائه تصویر گزارشات مهندس ناظر به شهرداری الزامی است .» پای برگه دو امضای مهردار مینشیند، مهندس ناظر و مالک. جزئیات مرحله در تاییدیهٔ آتشنشانی پایان کار است.
گواهیهای اصالت: کد رهگیری و امضاهای چندگانه
هشت گواهی اصالت جداگانه در پرونده هست: اعلام حریق، اطفاء حریق، خاموشکنندهٔ ABC، کابل مقاوم حریق، سامانهٔ تخلیه و کنترل دود، سیستمهای قطع گاز طبیعی (شهری) حساس به امواج زلزله، درهای مقاوم حریق، و پردههای مقاوم حریق و دود. شش تای آنها خانهٔ «نام و نام خانوادگی مالک / وکیل» دارند؛ اما گواهی درهای مقاوم حریق و گواهی پردههای مقاوم حریق و دود فقط «نام و نام خانوادگی مالک» دارند و در آنها جایی برای وکیل پیشبینی نشده است.
تعداد امضاکنندگان یکسان نیست. گواهی درهای مقاوم حریق پنج امضا میخواهد: مدیرعامل شرکت تولید یا تامینکننده، مدیرعامل شرکت مجری ایمنی و آتشنشانی، مدیرعامل شرکت نمایندهٔ فروش، مهندس فنی، و مالک. گواهی پردهها چهار امضا دارد و گواهی خاموشکنندهٔ ABC سه امضا. در پنج گواهی — اعلام حریق، اطفاء حریق، کابل مقاوم حریق، سامانهٔ تخلیه و کنترل دود، و قطع گاز زلزله — شرکت مشاور/مجری علاوه بر تایید اقلامِ جدول، «صحت امضای مالک یا وکیل» و مهر و امضای شرکت واردکننده/تولیدکننده را هم تایید میکند و به همین دلیل دو کادر امضای جدا برای مشاور/مجری دارند. فهرست کاملِ مدارکِ خودِ درب — جدا از این گواهی اصالت — پایینتر آمده.
«کد رهگیری» بیشترین برگشت را میسازد: در گواهی درهای مقاوم «كد رهگيري (مختص به هر درب)» و در گواهی پردهها «(کد رهگیری) مختص به هر پرده». یک کد برای کلِ خرید کافی نیست؛ هر درب و هر پرده کدِ خودش را میخواهد، کنار شمارهٔ سری تولید، سال تولید و شمارهٔ گزارش.
تعهدنامهٔ نگهداری: چه چیزی تخلف است
تعهدنامهٔ حفظ، تعمیر و نگهداری در یک جای کلیدی دو نیمه دارد و نیمهٔ اولش الزام است نه حق: قرارداد حفظ، تعمیر و نگهداری «از تاریخ اخذ تاییدیه نهایی ساختمان» و به مدتی که در جای خالیِ همان سطر نوشته میشود، «لازم الاجرا می باشد». نیمهٔ دوم حقِ مالک است، اما مشروط: «فلذا مالکین می توانند در صورت عدم رضایت از نحوه ی اجرای ضوابط ایمنی توسط شرکت های مجری، نسبت به عقد قرارداد سرویس نگهداری با شرکتی غیر از شرکت قبلی اقدام نمایند.» یعنی هر نارضایتیای این حق را نمیسازد. در ادامه تصریح میکند: «الزام شرکت های مجری و مشاور نسبت به انعقاد قرارداد تعمیر، نگهداری مالکین در ابتدای کار و قبل از اجرای ضوابط ایمنی در پروژه، تخلف بوده». شرطِ این جمله را هم باید کامل خواند: آنچه تخلف شمرده شده، الزامِ قرارداد در ابتدای کار و پیش از اجرای ضوابط است، نه اصلِ داشتنِ قرارداد نگهداری.
نکتهٔ اولِ پای همان برگه عدد میدهد: «حداقل زمان اعتبار تعهد سرویس نگهداری ۲ سال و حداکثر ۵ سال از تاریخ صدور تاییدیه ی ساختمان می باشد»؛ و نکتهٔ دوم تکلیف محضری بودن را روشن میکند. گرهِ «۵ سال» با «همیشگی» را جای دیگرِ همان تعهدنامه باز میکند: پس از اتمام دورهٔ تعهد، مالکین «بایستی نسبت به تمدید قرارداد با یکی از شرکت های مورد تائید سازمان آتش نشانی تهران» اقدام کنند؛ «به عبارت دیگر تمامی ساختمانهای دارای تاییدیه ایمنی از سازمان آتش نشانی و خدمات ایمنی تهران می بایست دارای تعهدنامه حفظ،تعمیر و نگهداری بصورت دائمی و همیشگی باشند». یعنی خودِ قرارداد دورهای است اما تعهد باید همیشه برقرار بماند، و مسئولیت عدم رعایتش «بر عهده مالکین و متصرفین ساختمان می باشد».
پروندهٔ اگزاست پارکینگ: چه چیزهایی با هم فرستاده میشود
راهنمای سازمان برای نقشهها و مدارک سامانهٔ تهویهٔ پارکینگ (اگزاست) فهرستِ اقلامِ این پرونده را مستقیم میدهد. چکلیست پایانی همان راهنما کلِ فهرست را در یک سطر جمع کرده است: «کلیه مدارک لازم (فرم درخواست/ فیش / نقشه / محاسبات) با فرمت مناسب تهیه و ضمیمه شده است.» این چهار قلمِ ثابت است؛ قلمِ پنجم — نامهٔ موافقت مهندس معمار یا سازه — فقط در صورت درخواست سازمان به آن اضافه میشود. جزئیات هر قلم در متن خود راهنما آمده و همان جزئیات است که پرونده را برمیگرداند یا جلو میبرد.
- فایل نقشه با فرمت DWG — به جز موارد خاص و نقشههای بسیار بزرگ، همهٔ نقشهها باید در یک فایل و بهصورت تجمیعشده ارائه شود. راهنما پیشنهاد میکند پیش از ارسال، با دستور Purge در اتوکد نقشهها تا حد امکان سبک شوند.
- فایل محاسبات با فرمت استاندارد متنی.
- فرم تکمیلشدهٔ تقاضای بررسی — همان فرم مربوط به ارسال درخواستهای الکترونیکی موجود در سایت سازمان، شامل اطلاعات کامل پرونده.
- فیش پرداخت هزینههای بررسی.
- نامهٔ موافقت مهندس معمار یا سازه — در صورت درخواست سازمان. موضوعش نحوهٔ اجرای کانالهای افقی و عمودی، محل اجرای فنها، عبور کانال از داخل خاک پر و سایر موارد اجرایی است. این نامه باید سربرگ و مهر داشته باشد.
نکتهای که مالکها معمولاً دیر میفهمند و از خود فهرست مهمتر است: فرم تقاضای بررسی و فیش پرداخت در هر مرتبهٔ ارسال لازم است، نه فقط بار اول. یعنی هر رفتوبرگشت اصلاحی هم همان دو قلم را دوباره میخواهد. قاعدهٔ عنوان ایمیل هم صریح است: درج شماره پروندهٔ آتشنشانی، شماره پروندهٔ شهرسازی و نام مالک در عنوان ایمیل الزامی است.
جریمهٔ نقشهٔ ناقص هم فقط تأخیر نیست. راهنما نوشته ارسال نقشههای خام و فاقد جزئیات لازم به درج اخطار و در صورت تکرار به حذف شرکت ارسالکنندهٔ مدارک از فهرست سازمان میانجامد. برای مالک این یعنی انتخاب شرکت مجری، خودش بخشی از ریسک پرونده است.
دفترچهٔ محاسبات تهویه: قالبی که سازمان خواسته
برخلاف تصور رایج، سازمان دفترچهٔ محاسبات پرحجم را امتیاز نمیداند. راهنما میگوید دفترچه باید تا حد امکان خلاصه باشد و تصریح میکند تکرار متن ضوابط، درج نکات عمومی و کلی و ارائهٔ توضیحات غیرضروری «منجر به کاهش سرعت بررسی و سردرگمی کارشناسان می شود». قالب خواستهشده جدول است، با مساحت، ارتفاع، حجم، ظرفیت تخلیه و هوای تازه در شرایط نرمال و حریق.
- واحدها قفل است — مساحت و ارتفاع باید متریک نوشته شود، و پس از محاسبهٔ ظرفیتهای نهایی همهٔ ظرفیتها باید به واحد امریکایی (CFM) هم تبدیل و نوشته شود.
- ظرفیت فنهای انتخابی باید در محاسبات درج شود، و برای فنهای تخلیه عبارت مقاوم در برابر حریق با حداقل مقاومت F300 ذکر گردد.
- چیزهایی که در این مرحله خواسته نشده — محاسبات افت فشار، و ذکر برند و مدل خاص. افت فشار فقط در یک حالت به پرونده اضافه میشود: جایی که طراح از سرعت مجاز کانال عبور کند — که در بخش بعد میآید.
دربارهٔ حجم دفترچه یک عدد هم هست، ولی جای دقیقش را باید دانست: قید «حداکثر ۳ صفحه» فقط در چکلیست پایانی راهنما آمده و در متن توضیحی تکرار نشده است. سطر چکلیست عیناً میگوید: «محاسبات در قالب جدول، به صورت خلاصه و در حداکثر ۳ صفحه با واحدهای مناسب اعداد ارائه شده است.» پس آن را یک هدف عملی برای طراح بگیرید، نه شرطی که در متن اصلی راهنما تکرار شده باشد.
کدام محاسبه و گواهی، پروندهٔ تهویه را سنگینتر میکند
ضوابط ملاک عمل سامانههای تهویه، تخلیه و کنترل دود سازمان آتشنشانی تهران فهرست مدارک ندارد؛ مدارک را ضمنی میخواهد. یعنی هرجا الزامی گذاشته، در عمل یک محاسبه یا یک گواهی به پرونده اضافه کرده است. دو عددی که کل محاسبات دبی و تعویض هوای پارکینگ روی آن سوار است: حداقل ۶ مرتبه تعویض هوا در ساعت برای تمامی طبقات پارکینگ در شرایط عادی، و حداقل ۱۰ مرتبه تعویض هوا در ساعت برای یک طبقهٔ پارکینگ در شرایط حریق.
این دو عدد را قطعی نگیرید. خود ضوابط گفته سازمان میتواند با توجه به مطالعات ترافیکی و شرایط تصرف، همین مقادیر را برای هر پروژه تغییر بدهد و ابلاغ کند. دفترچهٔ محاسبات باید هوای جبرانی را هم نشان بدهد: مقدار هوای جبرانی باید معادل ۵۰ تا ۷۵ درصد هوای تخلیه باشد و فشار پارکینگ همواره منفی بماند. یعنی هر دو رقم — تخلیه و جبرانی — و نسبتشان باید در جدول دیده شود.
و دو مدرکی که فقط در شرایط خاص به پرونده اضافه میشود:
- محاسبات کامل افت فشار مسیر کانال و دریچه و توان فن انتخابی — مبنای محاسبهٔ ابعاد کانال، حداکثر سرعت ۱۲ متر بر ثانیه است. رفتن بالاتر از این سرعت فقط در شرایط خاص، با ارائهٔ همین محاسبات و با اخذ تأییدیهٔ سازمان ممکن است. یعنی هر بار که طراح از این سرعت عبور کند، یک مدرک به پرونده اضافه میشود.
- گزارش مستندات محاسبات CFD (دینامیک سیالات محاسباتی) — سازمان میتواند انجام این محاسبات را الزامی کند و در آن صورت گزارش مستندات باید به سازمان ارائه شود. مدرکی مشروط است، نه همیشگی.
و یک مدرک که مشروط نیست و همیشه لازم است: گواهینامهٔ فنی معتبر داخلی یا بینالمللی فن. نمونههایی که خود ضوابط نام میبرد Vds و UL است. ضوابط برای آن هیچ قید «در صورت…» نگذاشته و آن را برای همهٔ فنهای تخلیه و جتفنها خواسته است.
دربارهٔ گواهی فن یک نکتهٔ دامنهای هست که معمولاً جا میافتد. F300 در همین ضوابط اینطور تعریف شده: فن تخلیه یا جتفنی که حداقل یک ساعت در برابر حرارت ۳۰۰ درجهٔ سانتیگراد مقاومت داشته باشد و کارایی خود را حفظ کند. ولی الزام گواهینامه فقط برای خود فن اصلی نیست: همهٔ فنهای تخلیه، جتفنها و تجهیزات جانبی الکتریکی و مکانیکی مرتبط با نصب فنهای اصلی تخلیه که ممکن است در معرض حریق و گازهای داغ قرار بگیرند، باید همین مقاومت و همین گواهینامهٔ فنی معتبر داخلی یا بینالمللی را داشته باشند. در مقابل، فنهای هوای جبرانی میتوانند از نوع معمولی انتخاب شوند.
فشار مثبت پلکان: نقشهای که به پروندهٔ تهویهٔ پارکینگ نمیرود
نقشههای فشار مثبت پلکان به پروندهٔ تهویهٔ پارکینگ نمیرود. راهنمای اگزاست صریح گفته نقشههای نامرتبط — از جمله فشار مثبت، اطفا و اعلام حریق، کنترل دود سایر فضاها و تهویهٔ مطبوع — باید از این پرونده حذف شود، و همین قلم در چکلیست پایانی هم تکرار شده. فرستادنِ آنها داخلِ پروندهٔ اگزاست فقط بررسی را کند میکند.
خودِ الزام دامنهٔ روشنی دارد: در ساختمانهای غیرمسکونی و ساختمانهای مسکونی با ارتفاع پلکان بیش از ۳۰ متر، محاسبات باید بر اساس شرایط ساختمان، تعداد دربهای باز و سایر پارامترهای تاثیرگذار انجام شود و استفاده از محاسبات سرانگشتی مجاز نیست.
مدارک درب مقاوم حریق: اول تاریخ دستورالعمل پروژه
برای درهای مقاوم حریق یک فهرست مدارک وجود ندارد، چند فهرست وجود دارد — و انتخاب بین آنها با یک تاریخ انجام میشود، نه با نوع ساختمان. برای پروژههایی که دستورالعملشان از تاریخ ۱۳۹۴/۰۱/۰۱ به بعد صادر شده، چه تولید داخل و چه وارداتی، صرفاً ارائهٔ گواهینامهٔ فنی از مرکز تحقیقات راه، مسکن و شهرسازی ملاک عمل است. ضوابط تصریح کرده تمامی شرکتها، داخلی و خارجی، باید در اسرع وقت نسبت به اخذ مجوز یا گواهینامهٔ فنی از همان مرکز اقدام کنند.
پس اولین کار مالک این نیست که از فروشندهٔ درب کاتالوگ بگیرد؛ این است که تاریخ صدور دستورالعمل پروژهاش را دربیاورد. برای ساختمانهایی که دستورالعملشان پیش از ۱۳۹۴/۰۱/۰۱ صادر شده، سه نوع درب مجاز است و هر نوع فهرست مدارک جداگانهٔ خودش را دارد.
سه فهرست مدارک، برای پروژههای پیش از ۱۳۹۴
اگر دستورالعمل پروژهٔ شما پیش از ۱۳۹۴/۰۱/۰۱ صادر شده، این سه فهرست به کارتان میآید. اگر بعد از آن صادر شده، هیچکدامشان به شما مربوط نیست و همان گواهینامهٔ فنیِ مرکز تحقیقات راه، مسکن و شهرسازی ملاک است.
درب هستهٔ چوبی — چهار قلم دارد و اولین قلمش اصلاً کاغذ نیست، بازدید میدانی است:
- احراز هستهٔ چوبی توپر درب توسط نمایندگان سازمان آتشنشانی و خدمات ایمنی شهرداری تهران.
- مدارک و مستندات معتبر در خصوص استفاده از ابزار و یراقآلات مقاوم در برابر حریق — گواهی خود درب جای گواهی یراق را نمیگیرد.
- گواهی نصب و اجرا با ذکر مشخصات کامل درب مقاوم در برابر حریق و مشخصات کامل پروژه شامل شماره پرونده و پلاک ثبتی، با سربرگ شرکت.
- فرم تقبل مسئولیت محضری شرکت در مقابل عدم عملکرد مناسب دربهای نصبشده در پروژه در طول زمان بهرهبرداری.
درب مقاوم تولید داخل (فلزی) — تفاوت اصلیاش با شاخهٔ چوبی، مرجع آزمایشگاه است:
- ارائهٔ گزارش آزمایش و مدارک و مستندات معتبر در خصوص استفاده از ابزار و یراقآلات مقاوم در برابر حریق، از مرکز تحقیقات راه، مسکن و شهرسازی.
- گواهی نصب و اجرا با ذکر مشخصات کامل درب مقاوم در برابر حریق و مشخصات کامل پروژه شامل شماره پرونده و پلاک ثبتی، با سربرگ شرکت.
- فرم تقبل مسئولیت محضری شرکت در مقابل عدم عملکرد مناسب دربهای نصبشده در پروژه در طول زمان بهرهبرداری.
برای همین نوع درب، خودِ آزمون هم شرط دارد و همینجاست که خیلی از گزارشها رد میشوند. آزمایش باید در آزمایشگاه مقاومت در برابر حریق و بهوسیلهٔ کورهٔ مقاومت در برابر حریق مقیاس کوچک (یک متر مربع) انجام شود، و روی مجموعهٔ کامل باشد: لنگهٔ درب، چارچوب، لولاها، دستگیره و قفل. نتیجه هم باید ۹۰ دقیقه — یک و نیم ساعت — مقاومت در برابر حریق باشد. گزارشی که فقط لنگهٔ درب را سنجیده باشد این الزام را برآورده نمیکند.
درب مقاوم وارداتی — چهار قلم دارد، و دو قلمش را هیچ شاخهٔ دیگری ندارد:
- ارائهٔ گواهینامهٔ فنی از آزمایشگاه معتبر. و اگر صلاحیت آن آزمایشگاه پیشتر به تأیید سازمان نرسیده باشد، ارائهٔ گزارش کامل آزمایشگاه بههمراه گواهینامهٔ فنی الزامی است — یعنی یک مدرک دوم مشروط.
- ارائهٔ گواهی معتبر نمایندگی از شرکتهای خارجی بههمراه برگهٔ سبز گمرکی.
- گواهی نصب و اجرا با ذکر مشخصات کامل درب مقاوم در برابر حریق و مشخصات کامل پروژه شامل شماره پرونده و پلاک ثبتی، با سربرگ شرکت.
- فرم تقبل مسئولیت محضری شرکت در مقابل عدم عملکرد مناسب دربهای نصبشده در پروژه در طول زمان بهرهبرداری.
آن دو قلمِ اختصاصی، گواهینامهٔ فنی از آزمایشگاه معتبر و گواهی نمایندگی بههمراه برگهٔ سبز گمرکی است؛ هیچکدام در شاخهٔ چوبی و شاخهٔ فلزیِ تولید داخل خواسته نشده. در برابرشان دو قلم هست که هر سه شاخه دارند: گواهی نصب و اجرا با سربرگ شرکت، و قلمی که در فهرستهای رایجِ مدارکِ درب معمولاً نامش نمیآید — فرم تقبل مسئولیت محضری شرکت در مقابل عملکرد نامناسب دربهای نصبشده در طول زمان بهرهبرداری، یعنی یک تعهد محضری از خودِ شرکت، جدا از تعهدنامههای مالک.
فرم خوداظهاری ایمنی تصرفات مواد شیمیایی
اگر تصرف شما مواد شیمیایی نگهداری یا توزیع میکند، یک فرم مستقل مخصوص همین کار وجود دارد که معمولاً در فهرستهای عمومی مدارک اصلاً معرفی نمیشود: «فرم خود اظهاری ایمنی تصرفات مواد شیمیایی شهر تهران». چهار صفحه است و همین عنوان — با نامِ سازمان در پرانتز — سرصفحهٔ ثابتِ هر چهار صفحه است: «فرم خود اظهاری ایمنی تصرفات مواد شیمیایی شهر تهران (سازمان آتش نشانی و خدمات ایمنی شهرداری تهران)». این فرم جایگزین بقیهٔ مدارک نیست؛ یک مسیر جداگانه برای این نوع تصرف است.
همراه فرم، یک مدرک جداگانه هم الزامی است: فهرست مواد شیمیایی که نگهداری و توزیع میشوند باید بهصورت فایل اکسل و دستهبندیشده بر اساس نوع ماده ارسال شود — نمونههایی که خود فرم میآورد سولفوریک اسید، مایع قابل اشتعال، خورنده و سمی است. یعنی متقاضیای که فقط فرم را تحویل بدهد و فایل اکسل را ندهد، پروندهاش ناقص است.
چهار خانه از فرم را هم متقاضی نباید پر کند. پای سه خانه عیناً نوشته شده «توسط سازمان آتش نشانی تکمیل می شود»: «کد تصرف»، «ساعت بازرسی» و «کد شناسه خبری مرکز کنترل و هماهنگی عملیات (EOC)». چهارمی کلِ گام شناسایی مواد شیمیایی خطرناک است که زیر عنوانش نوشته شده «توسط سازمان آتش نشانی و خدمات ایمنی شهرداری تهران تکمیل می گردد». فرمی که این خانهها پرشده تحویل شود بیاعتبار است.
- «تاریخ خوداظهاری» یک تاریخ نیست — خود فرم میگوید برای هر یک از موارد اظهارشده باید تاریخ جداگانه ذکر شود.
- ظرفیت هر فرم محدود است — تعداد واحد قابل اظهار در هر فرم از ۱ تا ۸ است.
- «نوع واحد» هشت رده دارد — انبار، خط تولید، تأسیسات، پسماند، ترخیص کالا، دپوی کالا، دفاتر و تعمیرات؛ که انبار و خط تولید هرکدام تا سه زیرشاخه دارند.
و مهمترین تفاوت این مسیر با بقیهٔ صفحه: محصولش «تاییدیه» نیست. گام پایانی فرم که سازمان تکمیل میکند دو تصمیم جدا دارد — صدور یا عدم صدور «دستورالعمل موقت»، و صدور یا عدم صدور «دستورالعمل دوره ای». اگر تصرف شما از این نوع است، انتظارتان را از خروجی درست تنظیم کنید.
یک هشدار دربارهٔ نسخه هم لازم است: روی هیچیک از چهار صفحهٔ این فرم تاریخی چاپ نشده است. پس نمیشود از روی خود برگه فهمید نسخهٔ شما جاری است یا نه.
فضای پناهدهی: نامهٔ کتبی مالک، و بعد تأیید سازمان
دستورالعمل طراحی فضای پناهدهی فهرست مدارک ندارد و تنها مدرکی که در سراسر آن نام برده شده یک نامه است — ولی همان یک نامه برای بعضی مالکها تعیینکننده است. ساختمانهایی که پیش از ۱ مهر ۱۳۹۹ و مطابق ضوابط ملاک عمل پیش از این دستورالعمل ملزم به اجرای «فضای امن» شدهاند، میتوانند ساختمان خود را با شرایط جدید همین دستورالعمل طراحی کنند.
اما این مسیر خودکار نیست و دو شرط با هم دارد: درخواست کتبی مالک، و تأیید سازمان. یعنی فرستادن نامه بهتنهایی کافی نیست و اجرای طرح جدید مشروط به تأیید سازمان آتشنشانی و خدمات ایمنی شهرداری تهران است. اگر ساختمان شما در این وضعیت است، پیش از هر تغییری در نقشه، تکلیف همین دو شرط را روشن کنید.
چرا اینجا لینک دانلود فرم نمیگذاریم
هنگام جمعآوری فرمها به مشکلی برخوردیم: برای گواهی اصالت اعلام حریق و گواهی اصالت اطفاء حریق دو نسخهٔ متفاوت در دسترس است و هیچکدام تاریخ نسخه ندارند. دو نسخهٔ اطفاء عنوانِ یکسان دارند، اما جدولِ یکی نُه ردیفِ ثابت (از اسپرینکلر تا نازل شلنگ) و دیگری فقط دو ردیف دارد. چون دستکم برای این دو گواهی از روی فایل نمیشود تشخیص داد کدام جاری است، لینک دانلود مستقیم نمیگذاریم؛ نسخهٔ روز را باید از سازمان آتشنشانی یا از شرکت مجری خود بگیرید. همچنین: چکلیست تاییدیه آتشنشانی.
مشاورهٔ اولیه و بازدید فنی رایگان است و در محدودهٔ شهر تهران انجام میشود. درخواست مشاوره ثبت کنید یا با ۰۲۱-۹۱۰۰۵۱۲۵ تماس بگیرید.
مبنای این صفحه: فرمها، تعهدنامهها و ضوابط رسمی سازمان آتشنشانی و خدمات ایمنی شهر تهران — فرم «گزارش محاسبات هیدرولیکی»؛ بخش «مستندسازی» ضوابط ملاک عمل سیستمهای کشف و اعلام حریق؛ دوازده تعهدنامهٔ محضری، فرمهای بازدید و گواهیهای اصالت؛ راهنمای تهیهٔ مدارک و نقشههای سامانهٔ تهویهٔ پارکینگ (اگزاست)؛ ضوابط ملاک عمل سامانههای تهویه، تخلیه و کنترل دود؛ ضوابط درهای مقاوم حریق؛ فرم خوداظهاری ایمنی تصرفات مواد شیمیایی؛ و دستورالعمل طراحی فضای پناهدهی.