خاموش کننده های دستی (کپسول های آتش نشانی) را بهتر بشناسید. برای استفاده از خدمات خرید، شارژ یا سرویس و نگهداری خاموش کننده ها به این صفحه مراجعه کنید.

انواع خاموش کننده های دستی

در ادامه به بررسی انواع خاموش کننده دستی بر اساس استاندارد NFPA میپردازیم.

بر اساس این استاندارد انواع خاموش کننده های پایه آب شامل خاموش کننده آب، ضد یخ، عامل شیمیایی تر و جریان پرفشار است. در زیرگروه این نوع خاموش کننده میتوان به خاموش کننده مخزن پمپ و کوله پشتی نیز اشاره کرد. خاموش کننده پایه آب در درجه اول برای استفاده در آتش سوزی کلاس A در نظر گرفته می شود. جریان در ابتدا باید به پایه شعله (بُن حریق) هدایت شود. پس از خاموش کردن شعله ها، جریان باید به طور کلی به سطوحی که دچار حریق شده اند هدایت شود. برای کاربرد بهتر از این نوع خاموش کننده باید تا حد امکان نزدیک به آتش استفاده شود. در آتش سوزی های عمیق باید تمامی سطوح به طور کامل خیس شده و ممکن است لازم باشد از هم جدا شوند تا خاموش شدن کامل انجام شود.

خاموش کننده تر پرفشار

خاموش کننده دستی از این نوع معمولاً در ظرفیت ۲ ۱/۲ گالن (۹٫۴۶ L) با درجه اطفا حریق از ۲-A در دسترس هستند. از آنجا که ماده مورد استفاده آب شیرین است، این نوع خاموش کننده در مناطقی که در معرض دمای زیر ۴۰ درجه فارنهایت (۴ درجه سانتیگراد) قرار دارند، نمی تواند نصب شود. مدل مشابهی از این نوع خاموش کننده به همراه ضد یخ نیز تولید می شود که با یک محلول تأیید شده محافظت می شود و تا درجه حرارت ۴۰- درجه فارنهایت (۴- درجه سانتیگراد) از یخ زدگی محافظت می کند. این نوع خاموش کننده دارای یک جریان با پرتابه تقریباً ۳۵ فوت تا ۴۰ فوت (۱۰٫۷ متر تا ۱۲٫۲ متر) به صورت افقی است. این خاموش کننده میتواند به طور متناوب کار کند (در چند نوبت استفاده)، اما در صورت استفاده مداوم مدت زمان تخلیه آن حدود ۵۵ ثانیه است. اهرم تخلیه (Discharge Lever) در حالت قفل نگه داشته می شود تا در حین حمل از تخلیه تصادفی جلوگیری شود. اکثر تولیدکنندگان از پین حلقه ای استفاده می کنند تا قبل از تخلیه، پین مذکور بیرون کشیده شود. برای انجام این کار، بهتر است اپراتور، خاموش کننده را روی زمین قرار دهد و در حالی که با یک دست به آرامی اهرم های حمل کننده را نگه داشته است، پین حلقه را با دست دیگر بیرون بکشد (یا یک قفل کوچک را رها کند). سپس اپراتور شیلنگ و نازل را با یک دست به سمت حریق نگه می دارد و اهرم تخلیه را با دست دیگری فشار میدهد.

خاموش کننده تر پرفشار

 

خاموش کننده فوم (خاموش کننده کف)

این نوع خاموش کننده برای استفاده در آتش سوزی کلاس A و کلاس B در نظر گرفته می­شود. درمورد حریق عمیق مایعات قابل اشتعال، بهترین نتیجه زمانی حاصل می­شود که تخلیه ناشی از خاموش کننده در مقابل دیواره پشتی نگهدارنده یا مخزن دقیقاً بالای سطح سوزان انجام شود تا امکان پخش طبیعی کف بر روی سطح حریق فراهم شود. اگر این کار صورت نپذیرد، اپراتور باید به اندازه کافی دور از آتش بایستد تا کف به راحتی روی سطح سوزان بلغزد اما باید توجه کرد جریان کف نباید به داخل مایع سوزاننده هدایت شود. در صورت امکان، اپراتور باید ضمن هدایت جریان، در اطراف آتش قدم بزند تا در دوره تخلیه حداکثر پوشش را داشته باشد. برای آتش سوزی در مواد قابل احتراق معمولی (کلاس حریق A)، می­توان از این عامل برای پوشش مستقیم سطح مورد حریق استفاده کرد. در مورد حریق مایعات قابل اشتعال با امکان نشت یا گسترش، سطح حریق ممکن است جریان داشته باشد که می­توان با درست کردن کف آن درست در جلوی محل سوختن، حرکت را برای سطح سوزان محدود کرد. پیشنهاد می­شود از خاموش کننده­های AFFP و FFFP بر روی مایعات قابل اشتعال تحت فشار و گازهای فرار تحت فشاراستفاده شود.

: خاموش کننده AFFP یا FFFP

خاموش کننده دی اکسید کربن (CO2)

این نوع خاموش کننده در درجه اول برای استفاده در آتش سوزی کلاس B و کلاس C در نظر گرفته می­شود. خاموش کننده­های دی اکسید کربن دامنه محدودی دارند و تحت تأثیر باد قرار می­گیرند؛ بنابراین، اولین بخش در استفاده از این نوع خاموش کننده، توجه به نزدیک بودن دیفیوزر نسبت به بُن حریق است. در تمام حریق­ها، تخلیه عامل اطفا کننده باید به پایه شعله (بُن حریق) هدایت شود. تخلیه باید حتی پس از خاموش شدن شعله ها روی سطح مورد حریق ادامه یابد تا زمان بیشتری برای خنک شدن و جلوگیری از بازگرداندن احتمالی حریق فراهم شود.

: خاموش کننده دستی CO2

خاموش کننده هالوژنی

خاموش کننده نوع هالوژنی که شامل انواع هالون و هالوکربن است، برای استفاده در آتش سوزی کلاس B و کلاس C در نظر گرفته می­شوند. مدل های بزرگتر نیز برای آتش سوزی کلاس A در نظر گرفته می­شود. در مورد حریق مایعات قابل اشتعال، بهترین نتیجه زمانی حاصل می­شود که اپراتور از تخلیه خاموش کننده برای حرکت شعله از سطح مورد حریق استفاده می­کند، ابتدا تخلیه را در لبه نزدیک آتش اعمال می­کند و با حرکت به تدریج به سمت پشت آتش می­رود. استفاده از این نوع خاموش کننده در مکان هایی مانند اتاق های کوچک، کمد یا فضای محدود، ممنوع بوده و از تنفس در فضاهای قابل تصرف توسط اپراتورها و افراد دیگر باید جلوگیری شود. همچنین از تنفس ماده خاموش کننده یا گازهای تولید شده توسط تجزیه حرارتی در زمان تولید یا حمل بشدت خودداری شود. این مواد برای استفاده در آتش سوزی های تحت فشار یا روغن­های پخت و پز مناسب نیستند.

خاموش کننده هالوژنی

خاموش کننده شیمیایی خشک (ماده شیمیایی چند منظوره)

خاموش کننده شیمیایی خشک (بی­کربنات سدیم، بی­کربنات پتاسیم، بی­کربنات پتاسیم) در درجه اول برای استفاده در آتش سوزی کلاس B و کلاس C در نظر گرفته می­شوند. خاموش کننده شیمیایی (چند منظوره پایه فسفات آمونیوم) برای استفاده در آتش سوزی کلاس A ، کلاس B و کلاس C در نظر گرفته می­شوند. دو روش وجود دارد که به وسیله آن می توان یک ماده شیمیایی خشک را بسته به نوع طراحی اولیه خاموش کننده از محفظه خاموش کننده آتش تخلیه کرد که روش کارتریج یا سیلندری می­باشند. صرف نظر از طراحی اطفا حریق، روش کاربرد خاموش کننده در اصل یکسان است. خاموش کننده­ها قابل نگهداری در ظرفیت های از ۱ تا ۳۰ پوند (۰٫۵ کیلوگرم تا ۱۴ کیلوگرم) برای خاموش کننده های دستی و ۵۰ تا ۲۵۰ پوند (۵۷ کیلوگرم تا ۱۱۳٫۵ کیلوگرم) برای خاموش کننده های چرخ­دار در دسترس می­باشند. کارتریج یا سیلندرهای خاموش کننده در ظرفیت­های ۴ تا ۳۰ پوند (۱٫۸ کیلوگرم تا ۱۴ کیلوگرم) برای خاموش کننده­های دستی و ۴۵ تا ۳۵۰ پوند (۲۰ کیلوگرم تا ۱۵۹ کیلوگرم) برای خاموش کننده های چرخ­دار در دسترس می­باشند.

: انواع خاموش کننده شیمیایی خشک

خاموش کننده پودر خشک

این خاموش کننده­ها به توصیه­های سازنده برای استفاده در آتش سوزی کلاس D و فلزات خاص در نظر گرفته شده­اند. تکنیک اعمال پودر اطفاکننده در آتش سوزی با نوع و شکل ماده و فلز قابل احتراق متفاوت است. استفاده از پودر باید از عمق کافی برخوردار باشد تا بتواند به طور کافی منطقه آتش سوزی را بپوشاند و حالت خفگی را برای حریق ایجاد کند. پوشش نقاط اضافی می­تواند برای پوشاندن نقاط داغی که ایجاد می­شوند ضروری باشند. برای جلوگیری از پراکندگی فلز سوزان باید مراقب باشید. آتش سوزی در قطعات فلزی قابل احتراق و یا آلیاژ فلز قابل احتراق، مرطوب با آب یا روان کننده های دستگاه محلول در آب و یا روی سطوح جوش داده شده با آب به احتمال زیاد به سرعت می­سوزند. همچنین می­توانند ماهیت انفجاری داشته باشند و یا با ایجاد گرمای زیاد نتوان به اندازه کافی به آنها نزدیک شد و به درستی از خاموش کننده استفاده کرد. در صورتی که فلز سوزاننده روی یک سطح قابل احتراق باشد، باید آتش را با پودر خشک پوشانده و سپس یک لایه پودر ۱ اینچ یا ۲ اینچ (۲۵٫۴ میلی متر یا ۵۱ میلی متر) در نزدیک پخش کنید و فلز سوزاننده را در این قسمت قرار دهید.

شکل 7: خاموش کننده پودری خشک از نوع کارتریجی

 

خاموش کننده شیمیایی تر

از این نوع خاموش کننده­ در مدل دستی با سایز گالن (۶ لیتر) و  گالن (۹٫۴۶ لیتر) در دسترس می­باشند. ماده اطفا کننده می­تواند از محلول های آب و پتاسیم استات، کربنات پتاسیم، سیترات پتاسیم یا ترکیبی از این مواد شیمیایی (که هدایت کننده برق هستند) تشکیل شده باشد اما صرفا به آنها محدود نمی­شود. مایع اطفا کننده معمولاً دارای pH 9.0 یا کمتر است. در آتش سوزی کلاس A، عامل به عنوان خنک کننده کار می­کند. در آتش سوزی کلاس K (آتش سوزی روغن پخت و پز) ، ماده اطفا کننده برای جلوگیری از شعله­ور شدن مجدد، یک لایه از فوم تشکیل می­دهد. محتوای مایع اطفا کننده در خنک سازی و کاهش دمای روغن­های گرم و چربی­ها به زیر نقطه حریق خود نقش موثری ایفا می­کند. ماده اطفا کننده هنگام تخلیه مانند یک اسپری ریز به طور مستقیم در مواجهه با وسایل آشپزی، احتمال پاشیدن روغن داغ را کاهش می­دهد و خطر شوک برای اپراتور ایجاد نمی­کند.

شکل 7: خاموش کننده پودری خشک از نوع کارتریجی

خاموش کننده واترمیست

این نوع خاموش کننده در اندازه های ۲٫۵ گالن (۹٫۵ لیتر) و ۱٫۷۵ گالن (۶٫۶ لیتر) در دسترس هستند و برای کلاس حریق در بازه ۲-A: C قابل استفاده می­باشند. عامل اطفا کننده محدود به آب مقطر است که به عنوان اسپری ریز تخلیه می­شود. علاوه بر اینکه به عنوان یک خاموش کننده آب معمولی مورد استفاده قرار می گیرد، به عنوان واترمیست استفاده می­شود که در آن منابع آب کنترل نشده، آلاینده­های موجود می­توانند باعث صدمه بیش از حد به پرسنل یا تجهیزات شوند. کاربرد این نوع خاموش کننده شامل اتاق عمل، موزه و گالری کتاب و نسخ خطی است.

شکل 9: خاموش کننده واترمیست

 

طبق استاندارد BS حداقل مدت تخلیه برای خاموش کننده ها باید طبق جدول زیر باشد:

ظرفیت خاموش کننده برحسب کیلوگرم یا لیتر حداقل مدت زمان تخلیه (ثانیه)
آب کف انواع دیگر
تا دو کیلوگرم ۱۰ ۱۰ ۶
بیش از دو و تا شش کیلوگرم ۱۰ ۲۰ ۹
بیش از شش و تا ده کیلوگرم ۴۵ ۳۰ ۱۲
بیش از ده کیلوگرم ۴۵ ۳۰ ۱۵

 

میزان پرتاب مواد اطفایی نیز می بایست بین ۲ تا ۷ متر باشد. همچنین بر اساس استاندارد های بین المللی رنگ بدنه خاموش کننده ها مطابق ذیل می باشد:

رنگ

خاموش کننده های چرخ دار

خاموش کننده های با جرم بیش از ۱۴ کیلوگرم در زمره خاموش کننده های چرخدار می باشند. از نظر مواد اطفایی دارای انواع آب، کف، پودر، گاز کربنیک و مواد هالوژنه هستند. طبق ویرایش سال ۲۰۱۸ استاندارد NFPA این نوع خاموش کننده ها در شرایط زیر استفاده می شوند:

  • محیط های پرخطر
  • تعداد پرسنل حاضر در محیط محدود
  • نیاز به دبی جریان خاموش کننده بالا
  • دامنه جریان و ظرفیت مخزن بیشتر

طول مسیر پیمایش تا دسترسی به این نوع خاموش کننده نباید بیش از ۳۰٫۵ متر باشد. خاموش کننده­های چرخدار با عامل کف، تا حجم ۱۲۵ لیتر موجود بوده و در بازه ۱۳٫۶ تا ۱۵۸٫۸ کیلوگرم برای انواع عوامل اطفایی موجود هستند.